'Het Noorderzon-publiek is open, en op zoek naar dingen. Onze Proloog is altijd uitverkocht, die van dit jaar ook weer. Nu al. 200 mensen op Charles Gayle en Irene Schweizer. Dat trek je in het normale concertseizoen niet, never, nooit.'

Marcel Roelofs, ook muziekprogrammeur van het Grand Theatre, zet elk jaar de Zomerjazzfietstour in elkaar. Dat is een van de meest bijzondere festivals van het land: bijzondere, avontuurlijke jazz en improvisatiemuziek op 22 plekken, vooral kerkjes, in landschap boven Groningen. Te bezoeken op de fiets. Ook dat festival, dit jaar op 28 augustus, is steevast uitverkocht: 1700 bezoekers op de pedalen, van het ene ‘moeilijke’ concert naar het andere. Het zijn opvallend vaak mensen van elders in het land en zelfs vanuit het buitenland komen liefhebbers meefietsen.

De link met Noorderzon zit hem in de Proloog, die de avond voor de eigenlijke fietstocht in Noorderzon-verband plaatsvindt. 'We zaten al eens een avond in het Grand Theatre en ook eens in een tent op Noorderzon zelf. Vier jaar geleden deden we dat in de Machinefabriek en dat is zo goed bevallen, dat we daar nu elk jaar zitten.'
Roelofs zegt het in zijn huis, knus volgestopt met muziek in allerlei vormen: cd’s, vinyl, cassettes, minidiscs en wat er op de harde schijf van zijn computer staat laat zich raden.

Overigens bemoeit hij zich ook enigszins met de programmering op Jazz op Zuid: 'Op die Proloog-avond proberen we steevast een Jazzfietstourbandje neer te zetten dat toch al in de stad is. Dit jaar Gronings trots Electric Barbarian, net terug uit China.' En om de innige banden tussen Noorderzon en Zomerjazzfietstour te benadrukken: de passepartout voor de muzikaalste fietstocht van het jaar en van het land zijn, zo lang de voorraad strekt, te koop bij de kiosk van Noorderzon.

Maar op een ander niveau zijn er nog talrijke overeenkomsten en dwarsverbanden tussen beide festivals. Zoals artistiek directeur Mark Yeoman van Noorderzon een aanzienlijk publiek aan zich weet te verbinden met actueel en lang niet altijd even gemakkelijk theater op het scherpst van de snede, zo laat Roelofs hele slierten fietsers door het fraaie Groninger landschap zwerven, op zoek naar, laten we wel wezen, best moeilijke muziek. 

Compromisloos is het woord niet, 'de mens hangt van compromissen aan elkaar. Maar ik volg wel mijn eigen visie. We blijven trouw aan de inhoud.' Dat komt neer op eigenzinnige en avontuurlijke jazz en impro uit binnen- en buitenland, een heel verschil met de meeste festivals die ‘jazz’ in de naam hebben. 

'Die zijn bijna allemaal 'geBenHermaniseerd', of volgestopt met zangeresjes. North Sea Jazz voorop, dat is de grootste hitjesfabriek. Da’s eigenlijk gewoon pop. Wij zijn het avontuur in de muziek altijd trouw gebleven, tegen alle modes in. En daar zie je ook een nieuw publiek voor komen. Dat zal Noorderzon ook wel merken, dat je verschillende generaties bezoekers hebt. Ik ken een DJ in stad, die draait hele heavy drum ‘n’ bass. En hij fietst elk jaar met zijn vader de Jazzfietstour.'

Dat fietsen, dat is wel een van de sleutelfactoren in het succes van de Zomerjazzfietstour. 'Je bent heel fysiek bezig geweest en dan kom je in zo’n mooi kerkje. Dat maakt je wel ontvankelijk voor de muziek, die vaak heel intiem en akoestisch wordt gespeeld. Of je wacht een regenbui af, en intussen word je mooi met die muziek geconfronteerd. Ook al is het soms erg extreem wat je hoort.'

Noorderzon heeft park, bomen, vijver, sfeervolle tenten. De Zomerjazzfietstour heeft dus die kerkjes, die allemaal redelijk dicht bij elkaar of in ieder geval op fietsafstand liggen, en die vaak behoorlijk actieve culturele commissies hebben. 'Die leveren ook de vrijwilligers, toch al gauw acht per kerk. Vol trots ontvangen ze de bezoekers dan. Ze voeren soms een onderlinge competitie, wie de lekkerste soep en gehaktballen heeft.'

Beide festivals drijven op vrijwilligers: op zo’n Zomerjazzfietstourdag zijn er al snel 200 mensen actief om alles in goede banen te leiden. We gebruiken allebei de ruimte en de infrastructuur. En het buitenmuzikale element: Noorderzon is toch ook een soort nieuwjaarsreceptie in de zomer, elkaar weer ontmoeten na de vakantie. Echt Ramblas spelen, in plaats van op dat Kattendiep. En bij ons is er dat recreatieve element, de inspanning van het fietsen. Daarnaast profiteren we allebei van het festivalmomentum. Als we de mooiste band van de hele Zomerjazzfietstour, de band waar iedereen het over heeft, los in de Oosterpoort of het Grand neerzetten, komen er soms ook maar 20 mensen op af. Het gaat toch om relatief onbekende muziek.'

Enne, wat te denken van Noorderzon zelf? 'Tja, ik heb natuurlijk de hoogtijdagen van Sterren In Het Bos en Sterren In Het Park meegemaakt. Dat Noorderzon eerst, en nog eigenlijk, vooral een theaterfestival is, vond ik als muziekaap maar niks. Langzaam krabbelt de muziek er een beetje op, maar ja, ’t is vooral pop hè.'
Toch zou er op Noorderzon ruimte kunnen zijn voor de spannender, internationale jazzconcerten. Roelofs ziet het al voor zich: de Spiegeltent, of een verwant sfeervol bouwsel, 'en dan een week BIM-huisje spelen. Of zoals Yoshi’s in San Francisco, met sushi op de tafeltjes. Dat zou fantastisch zijn voor Groningen.'

Wat let Marcel Roelofs om Mark Yeoman te bestoken met een mooi plan? 'Ik heb elk jaar afleiding genoeg in augustus. 27 bands op één middag, man, dat is nog meer dan op een middag North Sea.'

Door: Jacob Haagsma