Noorderzon Performing Arts Festival Groningen is de zeldzame combinatie van een internationaal kunstenfestival op het scherpst van de snede met spannende hedendaagse podiumkunsten uit alle delen van de wereld... én een groots zomerfeest in een vrij toegankelijk plantsoen. Een jaarlijks elfdaags festival voor zo’n 135.000 bezoekers uit Groningen, de rest van het land en de rest van de wereld. De 21e editie van het festival vindt plaats van donderdag 18 tot en met zondag 28 augustus 2011 in het Noorderplantsoen en op vele locaties DownTown Groningen.
Dat Noorderzon de afgelopen jaren gegroeid is binnen het internationale festival- en theatercircuit mag blijken uit het ambitieuze programma dat wij in 2011 kunnen presenteren. Wij presenteren nieuw werk van grootheden, oude bekenden en van jonge makers uit landen als Canada, Australië, Argentinië, Rusland, Tunesië, Duitsland, Verenigde Staten, Ierland, Italië, België, Spanje en Japan. Verhalen van over de hele wereld, verteld in Groningen. Hieronder geven wij een preview.

Krymov en Baryshnikov samen, een unicum
Een van de opvallendste verhalen uit ons programma is In Paris over een liefde tussen een Russische gepensioneerde generaal en een veel jongere mooie vrouw. Een voorstelling gebaseerd op een kort verhaal van de Russische nobelprijswinnaar Ivan Boenin, geregisseerd door de onafhankelijke Russische regisseur Dmitry Krymov. Krymov wordt door velen gezien als een van de belangrijkste en interessantste Russische theatermakers van het moment, die vanuit zijn laboratorium in Moskou de wereld verovert. Voor de rol van de generaal wist hij de wereldberoemde danser en acteur Mikhail Baryshnikov te strikken. En wat moet je vertellen over zo’n grootheid? Interessant detail is dat Baryshnikov – die in de jaren ’70 uit de toenmalige Sovjetunie vluchtte – heeft aangegeven nooit meer op Russische bodem te willen spelen. In de jaren na zijn vlucht werd hij een van de beroemdste en meestgevraagde dansers ter wereld, werkte hij met vele grote namen en gezelschappen en was hij veelvuldig te zien op het televisie- en filmscherm. In 1977 speelde hij in de film the Turning Point waarvoor hij een oscarnominatie kreeg en recenter speelde hij onder meer een grote rol in het laatste seizoen van Sex and the City. In Paris gaat in augustus in première in Helsinki en staat dus kersvers op Noorderzon. Het is een unicum deze twee grootheden samen aan het werk te kunnen zien in Groningen.


Dmitry Krymov - In Paris (c) Anna Kartseva

Oproer en opstand – politiek van de straat
De oproer in het Midden-Oosten en de omwentelingen die daarop volgden vormen enkele van de belangrijkste nieuwsontwikkelingen in de wereld van het moment. Dat theater soms naadloos aansluit bij de actualiteit, of daar soms zelfs aan voorafgaat bewijst de nestor van het Tunesische theater Fadhel Jaïbi, die met Yahia Yaïch (Amnesia) een theatervoorstelling maakte over de val van een hooggeplaatste functionaris binnen een autoritair regime. Hij biedt daarmee een unieke inkijk in het moderne Tunesië, dat momenteel veel interne veranderingen doormaakt. Yahia Yaïch (Amnesia) is onder meer deze zomer te zien op het gerenommeerde Festival d’Avignon.

Ook het Italiaanse gezelschap Motus (zie foto bovenaan), dat in 2008 al tijdens Noorderzon te zien was, maakte een voorstelling over oproer en opstand. In 2008  zorgde de dood van de vijftienjarige Alexandros Grigoropoulos door een politiekogel in buurland Griekenland voor een ongekende storm van protest in Athene. Alexandros werd al snel een icoon van een opstandige jeugd, teleurgesteld en gekant tegen het corrupte politieke systeem. Zoals altijd gefascineerd door de overgang van puberteit naar volwassenheid trokken Enrico Casagrande en Daniela Nicolò – oprichters en artistieke leiders van Motus – een jaar later naar Athene. Zij troffen een stad aan die het hele afschuwelijke voorval vergeten leek te zijn. In wat het midden houdt tussen documentaire theater en een mythische vertelling over Antigone – symbool van jeugdig verzet - gaat Motus in Alexis. Una Tragedia Greca door middel van dans en muziek een intense en fysieke dialoog aan ondersteund door sterke sfeerbeelden uit Athene en andere hedendaagse brandpunten van verzet. Actueler wordt het niet!

Ook actueel is het verhaal van de stad Buenos Aires, verteld door een viertal bewoners die een voorstelling lang hun persoonlijke ervaringen met de toeschouwer delen terwijl ze ronddraaien op een enorm draaidecor. Een kroniek van een Argentijnse metropool verteld door de bewoners die daar van 1999 tot 2009 leefden. Met El pasado es un animal grotesco – in het Nederlands: het verleden is een grotesk dier – maakte de talentvolle Mariano Pensotti een internationale festival-lieveling die onder meer te zien was op Kunstenfestivaldesarts in Brussel en die perfect pas in de rij van Latijns Amerikaanse (documentaire) theatermakers als Lola Arias en Enrique Diaz die wij in eerdere jaren presenteerden.

Twee gezichten van Japan
Japan is een land waar veel is gebeurd het afgelopen jaar, een land dat intrigeert. Tijdens de afgelopen edities van Noorderzon hebben wij een aantal groepen gepresenteerd die diepe indruk maakten vanwege een mooie inkijk in de Japanse cultuur en andere manieren van theatermaken. Waar de nadruk in eerdere jaren vooral lag op Japans theater, hebben wij in 2011 meer een focus op dans en beweging. Contact Gonzo uit Tokio komt met hun bizarre manier van dans en streetperformance en hun tackles, vuistslagen en hard lichamelijk geweld naar Groningen, na het publiek van dansfestival Sprindance in Utrecht eerder dit jaar te hebben verbaasd met hun totaal nieuwe en minimalistische kijk op dans.

Helemaal aan de andere kant van het spectrum bevindt zich de eveneens uit Tokio afkomstige Hiroaki Umeda, die in 2007 ook tijdens Noorderzon te zien was. Zijn werk is een fascinerende combinatie van minimale beweging in een scherp visuele high-tech omgeving. Zo scherp zelfs, dat het lijkt alsof Umeda opgaat in het verbluffende virtuele landschap. Zijn nieuwste voorstelling Holistic Strata vormt daarop geen uitzondering. Een nieuwe spectaculaire solo, een aanslag op je zintuigen waarbij alles onder voortdurende hoogspanning staat.

…de terugkeer van Santasangre
Een verwante vorm van visueel geweld en vernieuwende zeggingskracht vind je bij het Italiaanse Santasangre. Het gezelschap uit Rome is voor de derde keer te zien op Noorderzon en wist in Groningen al duizenden bezoekers te verbluffen met hun visueel verbijsterende, rauwe en wonderschone theater waarbij beweging een belangrijke rol speelt. Ook nu weer vormt de natuur de grote inspiratiebron voor hun nieuwste voorstelling Bestiale Improvviso. Santasangre onderneemt op een donkere en poëtische wijze een zoektocht naar de kracht van de natuur, door middel van muziek, beeld, zang en dans. Een kracht die ons niet alleen verwondert, maar ons ook grote angst inboezemt. De mens creëert mythes om deze angst in te dammen. Bestiale Improvviso schuift die mythes aan de kant en laat de ongelooflijke energie die de natuur in zich heeft - een energie die bijvoorbeeld vrij komt bij het ontstaan van sterren - van het podium af spatten.


Santasangre - Bestiale Improvviso

Noorderzon als internationale co-producent in 2011
Noorderzon co-produceert elke editie een aantal nieuwe internationale voorstellingen, vaak in samenwerking met productiehuis Grand Theatre Groningen. In enkele gevallen gaat dat gepaard met een residentie in Groningen, om alhier een voorstelling te monteren of te produceren. Deze voorstellingen touren daarna vaak over de gehele wereld.
In samenwerking met Grand Theatre Groningen en het Noord Nederlands Toneel co-produceren wij de poppentheatervoorstelling 69° S. van het New Yorkse Phantom Limb Company. Een grootschalig project over de ontberingen van de Britse poolreiziger Ernest Shackleton. Hiervoor bivakkeert een grote delegatie uit New York een maand in Groningen om te werken aan deze voorstelling. De regie is in handen van Tony Taccone, een drijvende kracht in de Amerikaanse theaterwereld, de muziek werd ingespeeld door het beroemde Kronos Quartet en de kostuums zijn ontworpen door de hippe New Yorkse designers van ThreeASFOUR. 69° S. is een unieke samenwerking tussen New York en Groningen en beleeft tijdens Noorderzon zijn wereldpremière.

Ook co-produceren wij samen met Grand Theatre de nieuwe voorstelling Before Your Very Eyes van het in Berlijn residerende collectief Gob Squad. Gob Squad was in 2005 en 2007 een publiekslieveling op Noorderzon en maakte in opdracht van het Gentse productiehuis Campo een voorstelling met Gentse kinderen als onderdeel van een trilogie waarin kinderen theater maken voor volwassenen. De eerste twee succesvolle delen werden geregisseerd door respectievelijk Josse de Pauw en Tim Etchells. In Before Your Very Eyes blikken zeven kinderen terug op hun nog prille bestaan en kijken ze naar hun toekomst als volwassene. Dit is de openingsvoorstelling van Noorderzon 2011.

Eerder dit jaar was de Spaanse theatermaker Maria Jerez in Groningen te gast om te werken aan haar nieuwe voorstelling The Perfect Alibi. Op instinctieve wijze koppelt zij humor met het opzoeken van de grenzen van theater. Zij weet met zo weinig mogelijk middelen, maar met een uitgekiend theatraal vernuft, de toeschouwer te boeien. De voorstelling is volop in ontwikkeling. Haar theaterfilm The Movie was in 2010 te zien tijdens Noorderzon.

Bijzondere vormen
Noorderzon is van huis uit een hybride festival. Wij zoeken altijd naar inhoudelijke kruisbestuivingen van genres en kunstdisciplines, wat ook zonder meer blijkt uit bovenstaande verhalen. Soms hebben voorstellingen echter wel een erg bijzondere vorm, zoals Hello, Hi There! van de New Yorkse maker Annie Dorsen. Dorsen laat twee computers met elkaar in dialoog interacteren en improviseren zonder enige menselijke inmenging. Een vernuftige, technische voorstelling. Onder die laatste noemer kan je ook de voorstelling Cheval van Antoine Defoort en Julien Fournet rekenen. Defoort en Fournet maken eigenlijk een niet te beschrijven vorm van montagetheater, bestaand uit allerlei geniale, vreemde en vaak hilarische sketches. Tenslotte zijn we blij met de komst van het Canadese PME-ART naar Groningen. PME-ART is een van de meest gevraagde Canadese gezelschappen ter  wereld. Zonder zwaar op de hand te worden, stellen zij vragen bij maatschappelijke en culturele ontwikkelingen in de wereld om ons heen. In het vijfde deel van het HOSPITALITY Project (waarin de vraag centraal staat hoe vrienden en vreemden nuttig, kritisch, verrassend en gastvrij met elkaar kunnen leven) vormt een stapel muziekplaten het uitgangspunt. Je herkent het vast wel: aan elke plaat uit je collectie kleeft een verhaal. Hoe grijpt muziek in in je leven? Hoe beïnvloedt muziek je denken over affectie, liefde en maatschappij? Op verschillende plekken in stad en Plantsoen wordt de bezoeker geconfronteerd met de soundtrack van zijn leven.

Noorderzon en het nieuwe circus
Al jaren is er op Noorderzon een plek voor ‘new circus’ uit circusland bij uitstek: Australië. Toonaangevende gezelschappen als Circa en Acrobat waren meerdere malen te zien in Groningen. Het nieuwe gezelschap Cantina is gevormd uit leden van deze twee groepen aangevuld met het toptalent van het Australische circus. Een circus dat dit jaar niet in een grote tent plaatstvindt, maar in een nachtclubsetting in onze grote Spiegeltent. Een internationale festivalhit in wording!


Cantina

En verder…
Uiteraard laat Noorderzon in augustus ook weer een doorsnee zien van wat het noorden van Nederland te bieden heeft. Daarnaast presenteren wij een uitgebreid gratis toegankelijk internationaal muziekprogramma, een literair programma, een groot kidsprogramma, een wetenschappelijk programma, heel veel kleinere voorstellingen en nog veel en veel meer. In de komende maanden maken wij dit programma druppelsgewijs bekend.

We Care – een ‘schoon’ Noorderzon
In 2009 heeft Noorderzon met veel succes en plezier een 'We Care'-campagne gelanceerd voor de periode 2009-2012. Een campagne die bestaat uit een breed pakket maatregelen waarmee wij het festival schoner, eerlijker en duurzamer willen maken. Dit jaar zetten wij deze lijn voort, samen met de bezoekers en met onze partners. In 2011 zijn wij eveneens het eerste meerdaagse evenement dat het duurzaamheidskeurmerk de zilveren Green Key kreeg uitgereikt. Dat zullen wij dit jaar vol trots uitdragen.

Preview programma 2011:
Dmitry Krymov – In Paris (Rusland) – Nederlandse Première
Fadhel Jaïbi - Yahia Yaïch (Amnesia) (Tunesië) - Nederlandse Première
Gob Squad & CAMPO – Before Your Very Eyes (België) - Nederlandse Première
Phantom Limb Company – 69° S. (Verenigde Staten) – Wereldpremière
Santasangre – Bestiale Improvviso (Italië) - Nederlandse Première
Hiroaki Umeda – Holistic Strata (Japan) - Nederlandse Première
Antoine Defoort & Julien Fournet – Cheval (België/Frankrijk) - Nederlandse Première
Motus – Alexis. Una Tragedia Greca (Italië) - Nederlandse Première
Maria Jerez – The Perfect Alibi (Spanje) - Nederlandse Première
Contact Gonzo (Japan)
Mariano Pensotti – El pasado es un animal grotesco (Argentinië) - Nederlandse Première
Cantina (Australië) - Nederlandse Première
PME-ART – The DJ Who Gave Too Much Information (Canada) - Nederlandse Première
Annie Dorsen (Verenigde Staten) – Hello, Hi There! - Nederlandse Première

In de komende maanden maken wij de rest van het programma bekend…