Tussen tekst en beeld

In eerste helft van Noorderzon heb ik veel voorstellingen gezien. Mijn kijkervaringen reiken van hoogwaardige acrobatiek, via het verhaal over een moddertsunami in de Braziliaanse mijnbouwprovincie Minas Gerais tot een circus van catastrofes weergegeven in tekeningen van inkt, houtskool en zand.

In deze voorstellingen maak ik een grove tweedeling. Enerzijds zag ik voorstellingen die zich richten op visualiteit. Openingsvoorstelling Backbone van Gravity & Other Myths is er zo één. Acrobatiek waarbij het plezier van de gezichten van de artiesten af te lezen was. Deels benijd ik deze artiesten. Ze kunnen dingen met hun backbones die ik (en velen met mij) nooit heb gekund of zal kunnen. Maar ik vind ze in sommige delen weer zo ijzingwekkend lenig dat ik het ongemakkelijk vind om naar te kijken en een gevoel van weerzin in mijn buik voel.

Dark Circus was ook zo’n visueel spektakel. Stereoptik vertelt in deze voorstelling een verhaal over een circus met eenmalige acts. Alle artiesten gaan aan het einde van hun act namelijk dood, zonder dat dat iets uitmaakt voor de rest van het circus. De leeuwentemmer wordt opgegeten door zijn ontembare leeuw? Geen probleem, hier is een jongleur met één bal! Twee mannen vertellen dit alles door live tekeningen en animaties te maken en die te projecteren op een groot scherm. Ik genoot niet alleen van het verhaal, maar ook van hoe het verhaal vorm kreeg.

Huysmans en Dereere sluiten het visuele bijna helemaal buiten, net als Sarah Vanhee

Anderzijds heb ik voorstellingen gezien waarin tekst een grote rol speelt. Zo ongeveer alle theatervoorstellingen zijn natuurlijk visueel, maar sommige leggen daar meer nadruk op dan andere. Silke Huysmans en Hannes Dereere sluiten het visuele bijna helemaal buiten in Mining Stories. Naar eigen zeggen om niet af te leiden van de inhoud. Dat doen zij op een vergelijkbare manier als Sarah Vanhee in haar film The Making of Justice.  In deze fictiedocumentaire zijn alle beelden vaag en gaat het voornamelijk om het gesproken woord. Bij Huysmans en Dereere gaat het ook alleen om het gesproken woord. De inhoud kwam in beide kunstwerken zeker over bij mij. Geroerd door wat ik zojuist had gehoord fietste ik weg.

In Burning Bright in the Forest of the Night besteedt ook Mariano Pensotti aandacht aan het visuele. De feministische boodschap lijkt echter belangrijker. In deze voorstelling zijn er maar liefst drie verhalen aan elkaar geregen. In elk verhaal speelt een vrouw de hoofdrol en wordt er haar iets aangedaan door een man. Impliciet feministisch. Door de meermaals geuite politieke overtuigingen van deze vrouwelijke karakters is er ook expliciete aandacht voor feministisch gedachtengoed.

Tekst en beeld sluiten elkaar natuurlijk niet uit. Het is onmogelijk alle voorstellingen aan één kant van deze scheidslijn te plaatsen. Wel was het verschil tussen tekst en beeld wat mij het meeste opviel tijdens de eerste helft van Noorderzon. Ik ben benieuwd wat de rest van het festival te bieden heeft.

Leonie Zuidersma