Een trouwjurk die een tragisch verhaal vertelt

Door: Jorien de Boer

Er ging van alles mis, schreef Eric Nederkoorn in Dagblad van het Noorden, op de openingsdag van I Once Entered A Garden. Als ik de Watertoren binnenkom krijg ik het verhaal meteen te horen van een betrokken Noorderzon-vrijwilliger: bij het transport van Italië naar Nederland is de gehele installatie van I Once Entered A Garden bij de douane geopend en onzorgvuldig weer ingepakt. Resultaat: kapotte en door elkaar geraakte onderdelen. Het leverde Bissane Al Charif en Chrystèle Khodr een valse start op bij Noorderzon.

Het is niet de eerste installatie op Noorderzon van Al Charif, een theatermaakster uit Parijs met Syrische roots. In 2017 toonde ze verhalen van uit Syrië gevluchte vrouwen, nu verhaalt de negendelige installatie over liefde en seksualiteit in het Midden-Oosten.

Bij de een-na-laatste voorstelling hebben de theatermakers uit Parijs en Beiroet zich gerevancheerd. De apparatuur werkt, de verschillende onderdelen staan netjes tentoongesteld en de sfeervolle ruimte van de watertoren versterkt het geheel. Met slechts acht bezoekers per keer is het prettig ronddwalen tussen de verhalen over eerste liefdes in het Midden-Oosten.

De installatie, die je ook een tentoonstelling zou kunnen noemen of een interactief verhaal, heeft negen stadia, waarbij je per stadium via een koptelefoon een verhaal te horen krijgt dat past bij het voorwerp aan de muur – in het Arabisch. De bijgeleverde boekjes bieden de mogelijkheid om de tekst mee te lezen in het Nederlands of Engels. De vrijwilliger die de voorstelling begeleidt, geeft aan dat het Arabisch vast iets toevoegt aan de ervaring bij de installatie, ook zonder de taal te begrijpen. Zelf merk ik vooral dat het me afleidt van het verhaal dat ik wil lezen, ook als ik op den duur enkele (plaats)namen herken in de gesproken tekst. Maar de extra ervaring blijft uit.

De alledaagse, bijna simpele voorwerpen die de negen verhalen begeleiden, zoals een badpak, Lego-blokken of een foto, roepen verhalen op over eerste liefdes. De trouwjurk die prominent in het midden van de ruimte staat is uiteraard herkenbaar bij een liefdesverhaal, maar de bijbehorende geschiedenis is schrijnend: de vrouw van wie de trouwjurk was, gaf haar jeugdliefde op voor een man met een Jordaans paspoort zodat ze haar broer in Libanon kon bezoeken. Van die mogelijkheid maakte ze slechts eenmaal gebruik. Veertig jaar later verlangde ze nog steeds naar haar oude liefde – en schreef hem een liefdesbrief.

Dat juist alledaagse voorwerpen een verhaal oproepen over een eerste liefde, maakt de installatie interessant. Ze bieden een kijkje in een wereld waar liefde anders beleefd wordt dan ik gewend ben. Het boekje met de Nederlandse vertaling mag ik na afloop mee naar huis nemen om het daar nog eens rustig na te lezen. De installatie heb ik daar niet bij nodig: ook zonder de voorwerpen spreken de liefdesgeschiedenissen tot de verbeelding.

I once entered a garden. Bissane Al Charif & Chrystèle Khodr. Watertoren.