‘Ik wilde kijken hoe menselijk gedrag in digitale communicatie terugkomt in hun face to face verkeer’

Nicky Palmans interviewt Evelien van Arkel

‘O kijk! Dat is nou toevallig! In de vitrine op zondagavond!’ Een vriendin van mij leest de lijst met Noorderzon-voorstellingen die ik deze week ga bezoeken. ‘Zal je net zien dat de maakster daarvan hier tegenover je zit.’ Ik kijk naar links en schud de hand van een enthousiaste en hartelijke Evelien van Arkel. De wereld is klein, maar wanneer je schrijft voor Noorderzon en bij toeval een Noorderzon-maakster ontmoet op een verjaardagsfeest, moet je haar wel even interviewen. 

Up North: E&E company

Jantina Talsma

Up North: E&E company

We zitten in het zonnige backstage aan een picknicktafel en regisseur Evelien (26) vertelt mij hoe zij In de vitrine zou omschrijven. De voorstelling begon als concept, ingediend door muzikant en theatermaakster Esther de Jong bij Up North. Dit is een soort interdisciplinair laboratorium voor Noordelijke cultuurmakers. Up North heeft Evelien en Esther ondersteund. Deze expertise kwam goed van pas, want In de vitrine is een mime-voorstelling. ‘Een muzikale mime-voorstelling,’ zoals Evelien het zelf noemt. ‘Dat lijkt een beetje veel op musical, maar het is eigenlijk een samenwerking tussen muziek en mime.’

Evelien heeft gestudeerd aan de NHL in Leeuwarden en daarvoor aan de AHK in Amsterdam, waar zij enkele mimelessen volgde. Omdat het haar nog ontbreekt aan mime-ervaring, kon zij met het budget van Up North de mimekunstenaar Fabián Santarciel De La Quintana inhuren om haar te begeleiden. 

‘Ken je de mime als discipline?,’ vraagt Evelien me. Ik beken dat ik alleen het soort mime ken waar mensen met een wit gezicht en een zwart traantje op hun wang doen alsof ze in een doos zitten. ‘Dat is pantomime!,’ vertelt Evelien. ‘Belangrijk om dat verschil even aan te duiden. Waar theater doen alsof is, is mime doen. Het is eigenlijk een imitatiekunst. Imitatie van gedragingen, emotionele kwaliteiten en attitudes. Het is een vrij abstracte vorm waar weinig opsmuk bij komt kijken en die focust op het pure zijn. De voorstelling is eigenlijk een fysiek onderzoek in samenwerking met muziek.’ Deze muziek is gemaakt door Esther. Zij schreef het nummer Vitrine dat ook in de voorstelling is verwerkt. ‘Dit wordt door haar zelf gezongen in de voorstelling en dat is ook de enige tekst die erin voorkomt,’ vertelt Evelien me. 

‘Waar theater doen alsof is, is mime doen’

Het nummer Vitrine gaat over de mens als machine en beschrijft een soort dystopisch toekomstbeeld waarin mensen niet meer in staat zijn om contact met elkaar te maken. ‘Tijdens het ontwikkelen van het concept zagen we om ons heen erg veel dat mensen langs elkaar heen communiceren. We zijn toen uit gaan zoeken waar dat ’m in zit. Waarin komen we niet samen? We zijn toen op onderzoek uit gegaan en kwamen op digitale communicatie uit en hoe dat ons ervan weerhoudt om werkelijk contact te maken of intieme relaties te vormen, door de gedragingen die we daardoor onszelf aanleren. Meer specifiek wilde ik kijken naar hoe de gedragingen van mensen in digitale communicatie terugkomen in hun face to face verkeer. In een heel korte aandachtsspanne, bijvoorbeeld. Deze gedragingen wilde ik vertalen naar het toneel.’ 

Mime als theatervorm leent zich uitstekend voor het onderwerp van de voorstelling. Evelien: ‘Mime onderzoekt meer de gevoelsmatige wereld, dingen die moeilijk te vatten zijn. Hoe de wereld er bijvoorbeeld heel anders uit kan zien wanneer je je anders voelt. Ik vind dat daar te weinig aandacht aan wordt besteed. Op school krijg je allerlei kennis aangeleerd, maar niemand daar vertelt je hoe je met je gevoelens om moet gaan. Digitale communicatie vormt dan een easy way out voor lastige gevoelens of ongemakkelijke situaties.’ 

‘Ik zie om mij heen heel jonge kinderen die opgroeien met hun mobiel in hun hand. Hoe kunnen zij op die manier leren om contact te maken, vriendschappen te vormen of zich kwetsbaar op te stellen? Ik kan daar echt boos om worden. Want juist wanneer je jong bent moet je dat soort dingen leren. De voorstelling is dus een representatie van een wereld van generaties die zijn opgegroeid met digitale communicatie.’

In de vitrine is Evelien haar eerste grote regieproject, en tevens haar afstudeervoorstelling. ‘Best eng! Want ik heb nog niet zoveel ervaring en nu sta ik in de reguliere programmering. Maar daar moet je ook een beetje schijt aan hebben, het is heel gaaf om hier te zijn en ik ben heel blij met het eindresultaat!” 

 

In de vitrine. Up North: E&E Company. Minerva Praediniussingel.