gebruik

Noorderzon en het Noorderplantsoen. Een festival en een park die niet alleen een deel van hun naam, maar ook een locatie delen. Want hoewel het festival steeds meer op reis de stad in gaat, blijft het Noorderplantsoen het (enigszins clichématige) kloppende hart van het festival.

Het Noorderplantsoen is één van de acht ‘Kroonjuwelen’ van de stad Groningen. Dit zijn groene plekken in de stad waar natuur en historie samenkomen. Een hoop historie, dat heeft het Noorderplantsoen. De Vestingswet van 1874 maakte een einde aan het bestaan van de Groningse stadswallen. Vanaf 1882 werd op de voormalige vestingwerken een wandelpark aangelegd. Pas veel later, in 1920, is het laatste deel bij de Ebbingestraat aangelegd. De bekende landschapsarchitect Copijn werd voor zijn ontwerp van het grootste deel in 1912 geïnspireerd door de Engelse landschapsstijl.

Kenmerkend voor deze stijl en voor het Noorderplantsoen zijn onder andere de slingerende paden en de hoogteverschillen, oplopend tot meer dan tien meter. In het plantsoen worden waterpartijen afgewisseld door gras en beplanting. Copijn gebruikte bij zijn ontwerp de bestaande structuren. Hierdoor zijn de voormalige vestingwerken en de loop van de stadsgracht nog te herkennen. In het midden van het park is een ellipsvormige vijver. Naast de vijver staat een paviljoen dat in 1930 werd ontworpen door de toenmalige stadsarchitect Bouma. Achter dat paviljoen staat de muziekkoepel.

Met de toename van het aantal auto’s in de loop der tijd veranderde de centrale weg in het park langzaam in een doorgaande autoweg. Mensen parkeerden hun auto’s zelfs op de grasvelden. In 1955 werd de afsluiting van het Noorderplantsoen voor auto’s voor het eerst voorgesteld. Pas in 1994, na jaren van onderhandelen en discussiëren, werd het park na een referendum voor het autoverkeer afgesloten.

In dat jaar vond Noorderzon voor de derde keer een onderkomen in het Noorderplantsoen. Al vanaf het eerste jaar wordt het festival in het park gehouden. In 1991 was het park één van de Noorderzon-locaties. In dat jaar was er een festivalindeling op windrichtingen: zuidelijke muziek in het ten zuiden van de stad gelegen Hoornse Meer, een oostelijke oriëntatie in het Pioenpark (de Oosterparkwijk) en noordelijke theatermakers in het Noorderplantsoen.

In de jaren erna bleef Noorderzon in het Noorderplantsoen, en vielen de andere locaties af. In het begin vond het festival vooral plaats op de huidige speelweide op Zuid. Later breidde Noorderzon uit zich over andere delen van het Noorderplantsoen en, met het DownTown-programma, ook weer over andere delen van de stad.

Een festival in een park met oude bomen, vleermuizen, vogels en enkele achtergelaten waterschildpadden. Die situatie vraagt wat van zowel het park als de organisatie. Noorderzon-productieleider Arnout Dieleman vertelt hierover: ‘Maar een deel van het park is aangegeven als evenemententerrein. Grote delen van het park worden niet gebruikt om de dieren en planten te beschermen. Die delen zetten we af, om ervoor te zorgen dat het publiek er niet komt. Alles wat we doen, doen we in goed overleg met onder andere Stadsbeheer en de Parkcommissie Noorderplantsoen. We hebben met deze en andere partijen voor, tijdens en na het festival een ‘schouw’, om te kijken hoe het met het park is. Mochten er na het festival de gazons beschadigd zijn, dan zorgt de organisatie van Noorderzon ervoor dat er herstelwerkzaamheden worden verricht.’

Verder houdt de organisatie zich aan de richtlijnen uit de vergunning die door het Centraal Meldpunt Evenementen (CME), waar Stadbeheer deel van uitmaakt, is verleend. Het CME controleert ook af deze richtlijnen worden nageleefd. Arnout: ‘In de vergunning staat onder andere dat we geen zwaar materieel vlakbij bomen plaatsen, dat we vlonderplaten gebruiken moeten op plekken waar mensen veel over gras lopen en rijplaten op plaatsen waar zwaar materieel over het gras moet. Verder zetten we dranghekken om bomen bij de fietsenstallingen en slaan we zo weinig mogelijk tentharingen in de ‘kroonprojectie’, waar de boomwortels zich bevinden. Maar het is vooral een kwestie van goed opletten. Door onze ervaring kunnen we voorzien wat problematisch kan worden. Dit overleggen we dan met de Parkcommissie en Stadsbeheer.’

In het Dagblad van het Noorden meldt ecoloog Jan Doevedans in 2007: ‘Noorderzon is hét voorbeeld van evenementenecologie. Als je maar goede afspraken maakt, kun je prima een feest organiseren, zonder dat de natuur er te veel onder te leiden heeft.’ Door die afspraken is het mogelijk dat het festival Noorderzon elk jaar weer in het sprookjesachtige decor van het Noorderplantsoen plaats kan vinden.

Door: Harma Zant