Jacques van Veen

'We vonden dat we meer konden doen dan in gebouwen zitten en subsidies verstrekken.' Dat denkt Jacques van Veen ervan. Hij was begin jaren negentig directeur van de Groninger Stadsschouwburg, en bovendien jarenlang bestuurslid van de Stichting Noorderzon. Nadien was hij onder andere zakelijk leider van het Holland Festival en, kortstondig, directeur van de Nieuwe de la Mar-theaters in Amsterdam. Tegenwoordig is ook hij, net als al die anderen met een Noorderzon-verleden, ‘cultureel ondernemer’, onder andere belast met een mooie klus bij het Amsterdams Uitburo.

Maar rond 1991 was hij dus zo’n gezichtsbepalende factor in het culturele leven van Groningen, en als zodanig nauw betrokken bij de barensweeën van Noorderzon. Bedoeld om in de zomermaanden wat leven in de brouwerij van het stadse leven te brengen. Natuurlijk, er was al de concertenreeks Sterren In Het Park: leuke bands op de zondagmiddag in het Stadspark. 

'Maar dat was niet zo spannend, niet zo’n goede presentatie. Het ging gewoon om een stel bands achter elkaar in het park, punt.' Het moest breder, het moest groter, er moest meer geld in gestopt worden. 'Meer samenwerking met andere instellingen ook.'

Dat is misschien wel een van de sleutelfactoren in de inhoudelijke ontwikkeling van Noorderzon. Want: 'als schouwburgdirecteur zie je natuurlijk heel veel voorstellingen waarvan je wel kunt aanvoelen dat ze in zo’n park goed passen.' Jan Stelma van het tien jaar eerder gekraakte Grand Theater had een vergelijkbare rol. 'Zo voedde de gevestigde orde het festival. Ja, Jan zal het niet leuk vinden dat hij tot de gevestigde orde wordt gerekend, maar zo is het natuurlijk wel.'

Bovendien verdiende Jeffrey Meulman, jarenlang Noorderzon-programmeur, zijn sporen aanvankelijk aan de zijde van Van Veen. Hij was de man van de literaire manifestatie Winterschrift en deed de programmering voor het Kruithuis (achter de Stadsschouwburg). 
'Je maakt gebruik van de kennis van een groep mensen, op het gebied van techniek, financiën, programma. Als je die deelt, kun je nog mooie dingen doen. Daar profiteren de instellingen zelf ook weer van. Synergie, aanvullend, verdiepend, verscherpend, dat soort woorden.'

Waar is dat nou allemaal goed voor? Wat is er zo leuk aan zo’n zomerfestival? Daar zitten verschillende kanten aan, vindt Van Veen. 

'Het is een leuke, laagdrempelige manier om theater te presenteren. Kleine, korte mopjes waar je voor een paar piek naar toe kunt. Natuurlijk is het later, onder de huidige directeur Mark Yeoman, flink doorgeëvolueerd, naar een serieus podiumkunstenfestival en een mix van park en bakstenen instituten. Maar dat laagdrempelige is er nog steeds. Je hebt niet die hoogdrempeligheid die het pluche van de schouwburg nog altijd aankleeft. Wat dat betreft is Noorderzon een echt zomerfestival: het publiek is er openhartig en open minded. Men is nieuwsgierig, en dat wordt vaak beloond met iets moois. Je referentiekader wordt breder. Dan durf je de stap naar theater, en naar gedurfde keuzes, de rest van het jaar vaker te maken.'

Maar Noorderzon is ook goed voor het Noorderplantsoen, vindt Van Veen – en daar zullen Mevrouw Kiki en haar boombeschermende volgelingen misschien van opkijken. 'Mede dankzij Noorderzon heeft het park een paar flinke opknapbeurten gehad. De Dienst Ruimtelijke Ordening van de gemeente heeft daar een belangrijke rol in gespeeld, daar hadden ze wel door dat het een goed idee is om het park voor zulk soort doeleinden te gebruiken. Het is een klassiek park, echt een stuk erfgoed. Het is goud waard, zo’n park midden in de stad waar je vanuit het centrum zo naar toe loopt.'

Nu Van Veen in Amsterdam woont en werkt, loopt hij wel eens tegen kwesties aan die in een compacte stad als Groningen niet zouden spelen. 'Als iemand in Groningen een goed idee heeft, is-ie binnen de kortste keren bij de juiste sectoren en diensten. Mensen weten elkaar te vinden. In Amsterdam heb je zo te maken met vier, vijf deelraden en burgemeesters. Dat is allemaal een stuk stroperiger.'

Vanuit de Randstad, waar dus typisch ook niet alles koek en ei is, kijkt Van Veen met enige bewondering naar wat Noorderzon nu geworden is. 'Mark Yeoman sprak niet eens Nederlands toen hij begon als artistiek directeur, maar hij wist wat hij wilde met het festival. Zijn voorganger Diederik van der Meide heeft een heel stevige basis neergezet en daar bouwt hij op voort, met slimme ingrepen net even een andere toon zettend. Noorderzon heeft internationale ambities en dat onderscheidt het van veel andere zomerfestivals. Langs die schaal gemeten vind ik Noorderzon het beste zomerfestival van Nederland.'



Door: Jacob Haagsma 

Jacques van Veen opent Noorderzon 2008

Pierre Borasci

Jacques van Veen opent Noorderzon 2008