Jeffrey Meulman

Jeffrey Meulman

'De eerste keer dat Diederik en ik in een kroegje zaten te evalueren, was Noorderzon nog zo verschrikkelijk klein. Om het dan uit te zien groeien tot een ding zo groot dat ik het zelf niet meer herken, dat is heel bijzonder. Het was de eerste jaren wel echt handwerk. We moesten alles nog uitvinden.'

Jeffrey Meulman, nu onder andere directeur van het Nederlands Theater Festival, had de eerste acht jaar een gezichtsbepalende rol bij Noorderzon. Eerst als publiciteitsman, daarna als programmeur naast festivaldirecteur Diederik van der Meide. Hij verliet Groningen, en daarmee Noorderzon, in 1999. Maar het kost hem geen enkele moeite om toe te geven dat Noorderzon pas onder de programmerende directeur Mark Yeoman echt een eigen gezicht kreeg.

'Mark zoekt heel bewust naar wat andere festivals niet hebben. Dat levert hem veel waardering op, en daarmee trekt hij dan ook het meeste geld binnen van het Fonds voor de Podiumkunsten. En nu komen mensen van heinde en verre naar Groningen. Dat was nog niet zo in mijn tijd. Haha, dat klinkt wel wat ouwelullerig, maar ik ben jonger dan Mark.'

Wat Jeffrey (1968) maar zeggen wil: in de tijd dat hij nog druk was met programmeren, was het voor festivals veel lastiger om zich te onderscheiden. 'Onderlinge samenwerking werd juist sterk aangemoedigd. Festivals als Oerol, Boulevard en wij trokken samen op, groepen als Vis A Vis, Dogtroep en Lunatics werden door al die festivals omarmd. Dat is nu anders en dat heeft ook nadelen: een groep als Vis A Vis heeft het tegenwoordig heel moeilijk om een tournee rond te krijgen.'

De verdieping in de programmering is sindsdien flink toegenomen, 'dat zie je op Oerol ook', maar de grote, gratis buitenspektakels van vroeger, die zijn er eigenlijk niet meer bij. 'Die markt is een beetje leeg, de boel herhaalt zich.'

Jeffrey Meulman is al vanaf de allereerste Noorderzon-editie bij het festival betrokken. Zijn eerste klus daar: mensen zijn tent binnenlokken, letterlijk. Want zo ging dat in de tijd dat het theatergedeelte in feite uitbesteed was aan De Parade. 'Robbie Kauffman had me gevraagd voor een tent die hij programmeerde. Voor vijftig gulden per avond bij die tent gaan staan. En zo ben ik blijven hangen.'

Niet lang daarna ging hij zich met de programmering bemoeien. Het was buffelen die eerste jaren. 'Tegen de klippen op; het vertrek van De Parade, omdat we er financieel niet uitkwamen met zijn allen, veroorzaakte nogal wat agressie. Een bepaalde, kleine scene was er erg boos om.'

Maar voor het ontwikkelen van het eigen smoelwerk was dat nog niet zo’n slechte ontwikkeling. Want laten we wel wezen: die eerste paar jaar was Noorderzon wel heel erg op De Parade gestoeld, tot het gebruik van hun tenten aan toe. 'Langzamerhand heeft Noorderzon een eigen gezicht gekregen. Voor mij was de belangrijkste breuk met het verleden: de verplaatsing van het centrum naar de vijver. Vanaf dat moment zijn we echt een eigen koers gaan varen. We brachten steeds meer lef in de programmering: buitentheater, entertainment, cabaret, toneel, locatietheater, beeldende kunst. We waren echt zoekende naar wat onze positie eigenlijk was, met vallen en opstaan. Dat is pas langzaam uitgekristalliseerd. Ook door eigen producties te gaan maken.'

Zoals we al zagen was Jeffrey Meulman eigenlijk nog piepjong toen hij tot dit ambt geroepen werd. 'Ik heb er dan ook heel veel van geleerd. Ik ben echt bij de hand genomen, opgegroeid in de festivalwereld. Een enorm voorrecht, ik ben echt deel van een grote theaterfamilie.'
 
En toch kwam er een einde aan die mooie verbintenis tussen Jeffrey Meulman en Noorderzon. En zijn andere activiteiten in Groningen, want hij programmeerde inmiddels ook twee zalen in de Stadsschouwburg èn de kleine zaal van De Oosterpoort. 'En toch verdiende ik niet genoeg om van te leven. Ik ben echt om economische redenen weggegaan, ik verdiende geen fuck en had hier ook geen doorgroeimogelijkheden. Dat is niet echt veranderd. Er wordt in de festivalwereld sowieso weinig verdiend, in verhouding tot wat het oplevert. Als Oerol-directeur Joop Mulder een cent had gekregen voor elke euro die er op Terschelling wordt uitgegeven tijdens dat festival, had hij stil kunnen gaan leven. Maar zo werkt het niet. En in Groningen is het nog erger.'

Zo gaat dat in Groningen, maar Groningers zouden geen Groningers zijn als ze die paar centen die ze verdienen niet gul zouden laten rollen. Liefst in de wandelgangen van Noorderzon, natuurlijk. Want drinken, eten, gezelligheid en ons mooie festival zijn immers aan elkaar geklonken als een bal aan het doel. 'Elke horecalocatie die erbij kwam heeft zijn geld wel drie keer opgebracht. Dat is de spagaat van elk festival: cultureel ondernemerschap wordt aangemoedigd, maar als die horecafunctie eenmaal goed loopt, ben je ineens een bierfestival. Maar een festival is natuurlijk ook een feestje, met een sociaal aspect, iets dat men op zekere serieuze festivals wel eens dreigt te vergeten. Een interessante programmering en gezelligheid: die combinatie werkt, ook aan de bierpomp. En vooral in Groningen. Met alle respect voor de Randstad, waar ik ondertussen ook al elf jaar woon, drinken gaat het best in Groningen. Daar hebben ze een hekel aan lege glazen.'

Het Noorderzon-museum

We vragen enkele bekende Noorderzonners om iets te laten zien in het Noorderzon-museum. Dat kan van alles zijn. Ditmaal de keuze van Jeffrey Meulman:

'De eerste mobiele telefoons! In 1992 zou mijn dochter worden geboren, ze was uitgerekend net na het festival. Dus liep ik de hele tijd heel zenuwachtig met zo’n loodzware telefoon rond, nog met een enorm zware accu en een hoorn die je op kon nemen. Uiteindelijk begonnen de weeën pal nadat ik op de laatste dag thuiskwam. Het jaar daarop werkten we met piepers, ook absurd eigenlijk.'

Door: Jacob Haagsma

 

DigiDaan