Ruurd de Boer

Ruurd de Boer van DBD design was in de eerste jaren van Noorderzon één van de vormgevers van het festival. Hij is de maker van het enige beeldmerk (met bijbehorend woordmerk) dat Noorderzon heeft gehad: de Noorderzon-zon.

Ruurd kwam bij Noorderzon terecht via de eerste roerganger van het festival. ‘Ik zat bij een amateurtoneelgroep zonder vast onderdak. Uiteindelijk kwamen we in het Prinsentheater terecht. Daar kwam ik Marcel ’t Sas tegen, die was coördinator. Ik deed voor hem ook al de vormgeving voor het Prinsentheater. Toen hij werd gevraagd voor Noorderzon, vroeg hij mij voor de vormgeving ervan.’

‘Eerst werd er aan gedacht om de vier losse muziekdagen en het theaterfestival De Parade los van elkaar te presenteren. Die vier dagen zouden dan de 'Noorderzondagen' heten en de rest De Parade. Uiteindelijk is ervoor gekozen om alles onder één noemer onder te brengen. In dat eerste jaar werd het ook nog 'muziek en theaterfestival' genoemd, muziek en theater waren twee losse dingen. In de jaren daarna werd het 'theater- en muziekfestival', met een streepje ertussen. Toen ervoor werd gekozen om alles onder één noemer te brengen met één naam, moest alles op heel korte termijn gedaan worden. Ik moest binnen een maand de vormgeving maken.’

In het eerste jaar maakte hij een beeldmerk dat meer was dan alleen een logo ‘voor erbij’. Het beeldmerk en het woordmerk (‘Noorderzon’) vormden grotendeels de beeldbepalende vormgeving voor onder andere het affiche en magazine. ‘Het idee was om een herkenbaar beeld te maken dat langer zou staan. Het beeld is zo gekozen dat je de naam er niets eens bij hoeft te plaatsen. Het is niet zomaar een zon, maar een duidelijk merk.’

‘In die tijd, begin jaren negentig, was de vormgeving vaak erg strak. Ik vond het leuk om de vormgeving voor Noorderzon wat vrijer te maken, als tegenhanger. De zon en het woordmerk zijn met de hand gemaakt. Ik werk veel met een los element als beeldmerk, dat werkt goed. Ik werk ook veel met verticale teksten. Die vrije vormgeving past wel bij het karakter dat Noorderzon had in het begin. Het was wat meer een vrije bende. In het begin moest het bestuur van Noorderzon wel wat aan wennen. Maar ja, artistieke vrijheid, hé.’

Daarnaast was het verzoek in de vormgeving het Groningse karakter van het festival te weerspiegelen. ‘Het was een vrije associatie dat ik in de richting van de zon ging, al kom je vanuit de naam Noorderzon natuurlijk vrij snel op een zon uit. De zon was eerst nog iets ronder, maar is nu wat geforceerd gebogen om er een 'g' in te krijgen, van Groningen. Dat is natuurlijk omdat het een Gronings festival is, maar Marcel ’t Sas zag het ook als een manier om de lokale subsidiestroom wat op te wekken. Marcel wilde eerst nog meer een 'g' van maken, maar toen heb ik gezegd: 'Dat gaat niet door'. De horizon en de groene, geschilderde lijn onder de zon staan voor het weidse van het Groninger land.’

‘De o’s in het beeldmerk zijn ook gevuld. Ken je het begrip 'o-filler'? Dat is iemand die zich verveelt, bijvoorbeeld tijdens een vergadering, en dan uit verveling alle o’s in een tekst in gaat kleuren. Noorderzon was bedoeld om de verveling in de zomer in Groningen tegen te gaan. Daarom zijn alle o’s in het woordmerk gevuld. Er is dus niet één, maar er zijn vier zonnen.’

Los van het festival zelf, zorgden de affiches er alleen al voor dat de stad opfleurde in de zomer. ‘Het beeld moest in het begin wel duidelijk gepositioneerd worden. Toen hingen er overal posters door de stad. De hele stad hing vol met zonnetjes, dat viel ontzettend op. Het was overal opgeplakt, ook op bouwketen. Dat kon toen nog. En iedereen die ook maar iets met het festival te maken had, liep in een T-shirt met het logo en beeldmerk erop. Tot aan vorig jaar kwam ik trouwens nog elk jaar nog een vaste bezoeker tegen met zo’n totaal verwassen T-shirt uit het eerste jaar. Ik heb nog overwogen om hem een nieuwe te geven. Ik heb nog een paar op voorraad.’

In 1991 en 1993 werd voor de magazines de vormgeving gebruikt zoals Ruurd hem had ontworpen: met de zon en de groene horizon als middelpunt, en het beeldmerk ‘Noorderzon’ verticaal daarnaast. In 1992 werd alleen het beeldmerk gebruikt, en vanaf 1994 waren het woord- en het beeldmerk ‘erbij’, meer als logo dan als middelpunt van de vormgeving. In 2000 werd Ruurds zon voor het laatste gebruikt. ‘De zon combineerde zich wat moeilijk met ander beeld. Het staat op zichzelf. Het is jammer dat dat sterke beeldmerk van die zon er nu niet meer is. Daar had veel meer mee kunnen worden gedaan. Wat dat betreft vind ik de vormgeving van het eerste jaar het mooist.’

‘Ik vind de vormgeving van Noorderzon van nu ook mooi, maar het dekt niet de inhoud van het festival. Het is 100 procent inwisselbaar met wat dan ook. Het kan voor elke festival ter wereld zijn, zo’n paardenbloem. Pinkpop heeft bijvoorbeeld zo’n pop, dan weet je meteen dat het over Pinkpop gaat.’

‘Ik heb de opdracht voor Noorderzon een beetje laten lopen. Ik heb het al die jaren met veel plezier gedaan, maar ik had er ook nog een fulltime baan bij en het werk moest toen altijd in de vakantie gedaan worden, vlak voor het begin van het festival. Voor het afscheid van Diederik van der Meide ben ik nog gevraagd om een horloge met 'mijn' Noorderzon-beeldmerk te ontwerpen. Ik ben nu tijdens het festival nog wel bijna elke avond op Noorderzon te vinden. Ik vind het een gezellig gebeuren.’

Door: Harma Zant

Noorderzon Festival 1991
Noorderzon Festival 1991