Interview met Antoine Defoort

Antoine Defoort | A Low Level of Originality (Lecture – bêta version)

We downloaden dat het een lieve lust is en kopen allang geen cd’s meer. Toch stamt ons auteursrecht nog uit de 18e eeuw. Dat is raar, vindt de Franse theatermaker Antoine Defoort. In zijn lezing A Low Level of Originality probeert hij zijn publiek op dat gebied bij te scholen. “Auteursrecht is te belangrijk om aan politici over te laten.”

Hij is geen auteursrechtenexpert, benadrukt Defoort. Hij is geen econoom of jurist, maar theatermaker. “Ik vertel wat ik zie en probeer dat zo eerlijk en objectief mogelijk te doen. Maar alles wat ik over auteursrecht beweer, kan in principe complete bullshit zijn.” Die disclaimer geeft hij dan ook aan het begin van zijn voorstelling A Low Level of Originality. Toch is Defoort bovengemiddeld geïnteresseerd in het auteursrecht, vertelt hij. Hij had er in zijn praktijk als theatermaker mee te maken en begon zich erin te verdiepen. Het verbaasde hem dat we in de tijd van internet, Spotify en Netflix nog steeds een auteursrecht hebben dat in de 18e eeuw werd vastgelegd. “Er was met de boekdrukkunst een revolutie geweest die begin 18e eeuw een technische piek bereikte. Dat eindigde met de auteursrechten die we nu nog steeds hebben.” Maar elke nieuwe technologische revolutie roept nieuwe vragen op over de verspreiding van ideeën en informatie. Dus ook de komst van het internet. “We zitten nu in hetzelfde schuitje als eind 18e eeuw. De techniek geeft ons nieuwe instrumenten voor het verspreiden van informatie waar het rechtensysteem niet op is ingericht. Terwijl dat systeem gelijk zou moeten lopen met die nieuwe techniek.”

Geld en macht

Er was de afgelopen jaren veel te doen op het gebied van auteursrechten, maar uiteindelijk verandert er weinig. Defoort: “Dat komt, omdat het zulke complexe materie is. Maar er zijn ook mensen die belang hebben bij het in stand houden van het huidige systeem. Ik heb een vermoeden dat het bedrijfsleven en de grote cultuurproducenten zoals film- en muziekbedrijven daar een grote rol in spelen. Die bedrijven hebben veel geld en veel macht.” Dat terwijl we dankzij het internet juist aan het begin staan van een sociale revolutie, denkt Defoort. Daarom vindt hij dat iedereen een beetje van auteursrechten moet afweten.

“Op dit moment vinden we de toekomst van het internet uit. Er wordt veel gepraat over auteursrechten en netneutraliteit. Als we er iets van weten, kunnen we er ook een betere mening over vormen. Hoe meer mensen erover kunnen meepraten, hoe beter. Dit is te belangrijk om alleen aan politici over te laten.” Defoort mag dan geen professor zijn, hij heeft een voordeel boven de expert: hij is theatermaker met gevoel voor humor en drama. Waarom koos hij dan toch voor een lezing? Defoort: “Dit onderwerp zit zo dicht op de werkelijkheid, dat het lastig werd om het in een fictievorm te gieten. Een lezing was de beste vorm om recht te doen aan het thema. Maar er zitten wel een hoop theatrale elementen in. Het blijft performance.”

Want hoe belangrijk het onderwerp ook, het moet natuurlijk wel een beetje leuk blijven. Dat zoeken naar inhoud en plezier is een pittige balanceeract, vertelt hij. “Ik blijf er dan ook continu aan werken. Elke avond ziet het publiek weer een andere versie. Soms wordt het door de veelheid van informatie een beetje saai en dan moet ik er weer iets anders bijslepen om de aandacht erbij te houden. Maar als ik te leuk wil doen, dan valt er informatie weg. De ultieme balans heb ik nog niet gevonden: precies even interessant als leuk.”

Beta-versie

Om het allemaal nog iets ingewikkelder te maken gaf Defoort zichzelf een uitdaging mee. Hij mocht geen gebruik maken van video. Omdat je bij een lezing toch vaak een en ander wilt demonstreren, werd hij gedwongen meer theatrale keuzes te maken. Defoort: “Ik merkte bij eerdere voorstellingen dat ik wel heel gemakkelijk op de video leunde als ik een plaatje nodig had. Ik wilde het nu technisch heel simpel houden, zodat ik de voorstelling overal en op elk moment zou kunnen spelen. Gelukkig heb ik als theatermaker een hoop instrumenten in mijn gereedschapskist zitten. Ik moest theatrale vormen bedenken die uiteindelijk visueel heel helder zijn. Ik laat tekeningen zien of gebruik kartonnen doosjes om het systeem inzichtelijk te maken.”

Overigens is Defoort niet alleen aan het woord. Ook het publiek mag meepraten over het auteursrecht van de toekomst, al bevindt dat gedeelte van de voorstelling zich nog in de beta-versie, zoals Defoort het noemt. “Samen met het publiek wil ik uitzoeken of we al een beetje een richting kunnen geven aan een nieuw systeem. En welke regels hebben we daarvoor nodig?”

Defoort hoopt dat het internet nog meer dan nu een grote poel van informatie en creatieve ideeën kan worden waaruit iedereen overal en altijd kan putten.  “Het internet als bron waar ideeën continu kunnen worden uitgewisseld en hergebruikt. Daar worden uiteindelijk kunstenaars ook beter van. Zij werken immers altijd verder op de ideeën van anderen.”

Interview | Robbert van Heuven (www.robbertvanheuven.nl)