Interview met Ula Sickle

Ula Sickle | Kinshasa Electric

Per toeval kwam choreografe Ula Sickle in Congo terecht en maakte daar twee voorstellingen met lokale dansers. De projecten inspireerden haar tot het maken van Kinshasa Electric, een dansante uitwisseling tussen hier en daar, tussen hoge en lage kunst en tussen dans en identiteit. “Dans gaat altijd over wie je bent en waar je vandaan komt”

Een gesprek ontstaat altijd vanuit een ontmoeting. In dit geval was die ontmoeting tussen de in Canada geboren en in België werkende choreografe Ula Sickle en een aantal Congolese dansers. Sickle ontmoette hen toen ze via een uitnodiging van de Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Kinshasa belandde. In een totaal andere wereld werkte ze samen met mensen met een totaal andere achtergrond, maar met wie ze wel iets enorm belangrijk bleek te delen: de passie voor dansen. Sickle: “Het zijn fantastische dansers en tijdens het werken bleek datgene wat we met elkaar deelden veel belangrijker dan het feit dat we anders waren.”

Het zette haar aan het denken over de universele kracht van dans om jezelf uit te kunnen drukken, maar ook over hoe dans cultureel is bepaald. “Dans gaat altijd over wie je bent en waar je vandaan komt en dat maakt dans altijd politiek, zij het niet altijd expliciet. Denk aan hiphop: dat gaat niet alleen over de dans zelf, maar ook de zwarte identiteit die de dans representeert. Dans is een vorm van zelfrepresentatie: bij welke groep hoor ik, of bij welke groep hoor ik niet.”

Wals en Rumba

Ze onderzocht dat fenomeen in twee solo’s die ze met de Congolese dansers Dinozord en Jolie Ngemi maakte. “De eerste solo maakte ik met Dinozord die net als ik een hiphopachtergrond heeft.  We probeerden in dans de geschiedenis van hiphop te vangen. Dat is een interessant verhaal over hoe zwarte dans en zwarte identiteit in de Verenigde Staten terecht kwam en geëvolueerd als hiphop weer terugkeerde op de Afrikaanse dansvloeren.”

Het fascineerde Sickle dat zeker populaire dansvormen tegelijkertijd hyperlokaal en supergeglobaliseerd kunnen zijn en zowel traditioneel als commercieel. Daarom ging ze voor de tweede solo die ze in Congo maakte op zoek naar de invloeden op de populaire dansen in de hoofdstad. “De populaire dansen op de dansvloeren van Kinshasa zijn herinterpretaties van traditionele dansen die in de dorpen worden gedanst. Maar je vindt er ook sporen in terug van de Afrikaanse diaspora in Europa. De meest populaire dans van dit moment is uitgevonden in een club in Parijs."

"Zowel de geschiedenis van Afrika als van Europa zit in zo’n dans opgesloten. In het Kinshasa van de jaren vijftig danste men de wals en rumba. Maar dan wel op zijn Afrikaans.” Die complexe verwevenheid van culturen is niet alleen terug te vinden in dans. “Het geldt net zo goed voor mode of vormgeving. Op de markt in Kinshasa worden Chinese versies van Europese producten verkocht en die zijn erg gewild.”

Dansen in het hier en nu

De solo’s leverden zoveel interessant materiaal op dat Sickle ze besloot verder te werken aan het onderwerp. “Ik had het idee dat ik met de solo’s alleen nog maar de oppervlakte had geraakt.” Belangrijk was dat Kinshasa Electric een gesprek zou zijn en daarom een open vorm zou krijgen. Sickle is zichtbaar aanwezig om het licht te doen en de Berlijnse DJ Baba verzorgt live de muziek. “Ik wil onze samenwerking laten zien en ons werkproces. Ik word soms gevraagd of ik niet neokolonialistisch bezig ben, maar ik leer niemand moderne dans. We zijn een internationale groep en het materiaal waarmee we werken komt juist vooral bij de dansers vandaan. Ik wil laten zien hoe dynamisch we werken. We wisselen muziek uit, bewegingen, inspiratie komt uit allerlei hoeken.

Zo leerde Sickle van haar Congolese collega’s dat energie en plezier belangrijke aspecten zijn van dans. “Door mijn opleiding in de formele danspraktijk maakte ik me altijd zorgen of ik wel precies of virtuoos genoeg was en danste ik te weinig in het hier en nu.

Het was fijn om opnieuw te ontdekken hoeveel plezier er in dans en zeker in populaire dans kan zitten, in combinatie met de hele directe, sociaal-politieke functie. En dat geldt niet alleen voor Afrikaanse dans. De wereld van nu is multipolair. Het gaat niet meer om Europa versus Afrika. We zijn veel meer geglobaliseerd dan we denken.”  

Interview | Robbert van Heuven (www.robbertvanheuven.nl)