Interview met richard Gregory

Quarantine | Wallflower

Met Wallflower zoekt Quarantine naar de dansjes die je in je leven maakte. Want wat je je herinnert is, is wie je bent. “Shit happens. Maar hoe ga je daarmee om?”

Probeer het zelf maar eens. Neem een aantal minuten om je de dansjes voor de geest te halen die je de afgelopen paar jaar danste. Waarom danste je? Met wie? Op welke muziek? Hoe voelde je je toen? Hoe meer dansjes je je herinnert, hoe makkelijker ze als kapstok blijken te fungeren voor je herinnering: dat was toen het net uit was / bij de geboorte van je kind / op de housewarmingparty van het nieuwe huis.

De Engelse groep Quarantine houdt er van om theater te maken over niet voor de hand liggende onderwerpen. Daarvoor zoekt de groep, onder bezielende leiding van regisseur Richard Gregory, meestal ook een bijzondere vorm. Het uitgangspunt van de voorstelling Wallflower was om iets te maken over hoe we omgaan met de onverwachte gebeurtenissen in ons leven, vertelt Gregory. “Er gebeuren in ons leven heel veel dingen buiten onze controle. Shit happens. De vraag is hoe je daarmee omgaat of hoe je er overheen komt.”

Katalysator

Om hun persoonlijke herinneringen in kaart te brengen, vroeg Gregory bij wijze van oefening aan zijn acteurs om zich alle dansen voor de geest te halen die ze ooit hadden gedanst. Dat leverde zoveel interessante dingen op, dat het spelletje uiteindelijk de rode draad werd in de voorstelling. “De angst van de spelers was dat ze te weinig herinneringen zouden hebben om de voorstellingen mee te vullen, maar het blijkt dat de ene herinnering naar boven weet te brengen. Het is een bijna onuitputtelijke bron.”

Waarom dans als katalysator voor het herinneren en daarom ook als thema van de voorstelling zo goed werkt, is omdat het zo herkenbaar is, denkt Gregory. “We hebben allemaal herinneringen aan dansen. Of juist aan het niet-dansend aan de zijlijn staan. Iedereen herkent het principe, ook al hou je er niet van.” Wat ook herkenbaar is, denkt hij, is dat je de verschillende dansen in je leven in een bepaalde context kunt plaatsen. “Een bepaalde tijd, een bepaalde relatie, een bepaalde periode in je leven.”

Zo hebben de verschillende acteurs in de voorstelling een totaal andere relatie met dans die veelzeggend is als het gaat om wie ze zijn. “Jo heeft dertig jaar professioneel gedanst. Ze heeft duizenden keren opgetreden en met grote choreografen gewerkt. Haar relatie met dans is dus vooral professioneel. Sonja is geen danser, maar op een feestje zoekt ze meteen de dansvloer op. Haar dansen is vooral sociaal. Haar herinneringen aan dans zijn dus totaal anders dan die van Jo.”

Theater is een goede plek om het over herinneren te hebben, denkt Gregory. Het is ook een thema dat hem steeds meer fascineert: “Ik ben geïnteresseerd in het verband tussen herinneren en identiteit. Hoe onthouden we eigenlijk wie we zijn? En op welke manieren onthouden we eigenlijk ons eigen verhaal en onze eigen geschiedenis?” Het theater is een plek waar het herinneren centraal staat, denkt Gregory: “Al was het maar het herinneren van de tekst. De meest spannende momenten in het theater zijn die wanneer de acteur zijn tekst dreigt kwijt te raken. Dan gebeurt er ineens iets echts: je ziet de handeling van het herinneren zelf. Die handeling vind ik interessant. Het zien van de handeling van het herinneren, is net zo belangrijk als die precieze herinnering zelf.”

Griekse helden

Door dat continue zoeken naar herinneringen, ontstaan in Wallflower theatrale portretjes van de performers. Gregory: “Ik word me er steeds meer bewust van dat wat we doen bij Quarantine een vorm van portretteren is. Ik vraag de performers een zelfportret te maken binnen een theatrale context die door mij als regisseur wordt gekaderd. Maar waarin ook het publiek een belangrijke rol speelt door de verwachtingen, ervaringen en eigen herinneringen die ze mee het theater in brengen. Zo maakt de toeschouwer die portretten eigenlijk zelf.”

In de voorstellingen van Quarantine zijn de acteurs meestal zichzelf, in plaats van dat ze een rol spelen. De herinneringen in Wallflower zijn dan ook echt en niet verzonnen. Waarom vindt Gregory dat authentieke zo belangrijk? “Vaak worden in het theater personage ten tonele gevoerd die heel ver van ons afstaan: Griekse helden of koningen. Ik wil graag mensen laten zien die op ons lijken. Pas dan kunnen we onszelf terug zien in relatie tot anderen en misschien zelfs wat over onszelf leren. Het beeld dat we van onszelf hebben is in deze digitale tijd zo ongrijpbaar geworden. We creëren enorme stromen beelden van onszelf, maar verliezen daardoor het vermogen om langer bij een beeld stil te staan. Om langer naar onszelf of naar een ander te kijken. Kijken naar een live persoon op het toneel kan dan erg veel voldoening scheppen.”

 

Interview | Robbert van Heuven