Interview met Arco Renz

Kobalt Works | Hanoi Stardust

Choreograaf en dansdramaturg Arco Renz reist de hele wereld over om uiteenlopende dansculturen en –methoden bij elkaar te brengen. In Hanoi Stardust komen klassiek ballet, moderne dans, hiphop, Vietnam en Europa bij elkaar. “De ontmoetingen met anderen vind ik heel belangrijk.”

Het woord ‘ontmoeting’ komt steeds opnieuw terug in ons gesprek. Het is de drijvende kracht achter het werk van choreograaf Arco Renz. “Waar op de wereld ik ook werk”, zegt Renz, “de intentie om te maken, is altijd hetzelfde: ik wil verbindingen leggen. Of dat nou tussen mensen onderling is of tussen de toeschouwer en het werk. Ontmoetingen met anderen vind ik dan ook heel belangrijk.”

Het was dan ook via een aantal toevallige ontmoetingen dat Renz in Zuidoost Azië terecht kwam en in Indonesië, de Filipijnen en Vietnam aan voorstellingen werkte waarin hij moderne dans combineerde met invloeden uit die landen zelf. “Al die werken gingen uit van een ontmoeting en vanuit het proces van dat ontmoeten.” Via via raakte hij in gesprek met een aantal mensen in Vietnam. Het Goethe-instituut in Hanoi stelde hem vervolgens voor aan het klassiek geschoolde Vietnam Opera Ballet. Vanuit die gesprekken en de workshops die Renz in Vietnam gaf, ontstond het idee voor Hanoi Stardust, waarin hiphopdansers en klassiek geschoolde balletdansers uit Vietnam bij elkaar komen. “Maar ik had nog geen idee wat het zou worden.”

Het niet-weten

Dat niet-weten is de basis van zijn werkmethode, vertelt Renz. Hij wil niet de Westerse choreograaf uithangen die ze daar in Azië wel even gaat vertellen wat moderne dans is. “Er speelt altijd een zekere machtsverhouding. Vandaar dat ik zo voorzichtig mogelijk probeer te zijn bij het maken om niet in die machtsstructuren te vervallen. Dat is als choreograaf best een uitdaging. Een voor mij essentiële manier om die potentiële machtsstructuren te ondermijnen, is om van te voren niet te weten wat ik ga doen. Daardoor word ik afhankelijk van de dansers. Die afhankelijkheid is voor mij de basis.”

Om materiaal te verzamelen met hiphoppers en balletdansers, probeert Renz een “derde ruimte” te creëren, zoals hij dat noemt. Het is een plek waar alle betrokkenen hun aangeleerde referenties over dans en cultuur moeten loslaten en te zoeken waar die dingen die ze met elkaar delen. “Juist door op zoek te gaan naar dat wat we delen, heronderhandelen we onze eigen gewoontes en dansvormen. Van daaruit krijgen de dansers een nieuw perspectief op hun eigen danstaal. We hebben veel geïmproviseerd om bewegingen te creëren die we nog niet kenden. Het proces van dat onderzoeken moet voelbaar zijn op het toneel. Het veranderende perspectief op de eigen danstaal moet ook ervaren worden door het publiek.”

Vandaar dat Renz een aantal zaken vastlegde in Hanoi Stardust, maar veel ook niet. De voorstelling bestaat uit drie delen, die alle drie een vaste lengte hebben en een zekere basis die Renz zelf een “bewegingsarchitectuur” noemt. Daarbinnen zoeken de dansers elke avond naar een nieuwe invulling. “De kaders vormen een soort mal. Daarbinnen proberen de dansers opnieuw een derde ruimte te creëren, waarin ze dichtbij zichzelf proberen te komen en juist verder weg van hun vaste dansvorm, zodat er iets nieuws ontstaat. Een van de thema’s van de voorstelling is dan voor mij ook: kun je een individuele vrijheid creëren binnen een conventie of binnen een taal.”

Is ballet wel Vietnamees?

Hoewel Renz probeert bij het werken weg te blijven van cultureel bepaalde machtsstructuren, spelen die, net als culturele conventies of referenties, wel een rol in de uiteindelijke voorstelling. “Natuurlijk zit de voorstelling vol culturele referenties. Maar ik zie ze als een gegeven en als een voordeel, in plaats van dat ik ze wil problematiseren.” Hij vertelt dat het klassieke ballet naar Vietnam kwam door de Russen toen het land communistisch was. Historisch en cultureel maakt het nog niet echt deel uit van de Vietnamese cultuur. “Daardoor ontstaan nieuwe vragen. Is het Vietnamese lichaam wel geschikt voor ballet? Is ballet wel Vietnamees? Wat is het verschil tussen een Westers en een Vietnamees lichaam? Kan een Westerse choreograaf die uit de moderne dans komt wel een voorstelling maken met Vietnamezen die aan klassiek ballet doen? De spanningen die die vragen opleveren, gebruiken we op een speelse manier.”

Voor Renz is Hanoi Stardust daarmee op verschillende lagen een ontmoeting. “De ontmoeting is een belangrijke voorwaarde voor het maken van kunst. Kunst is een forum waarop ontmoetingen plaats kunnen vinden tussen mensen, tussen verschillende perspectieven. Een plek waarop we ons tot elkaar kunnen verhouden. Door kennis te nemen van andere perspectieven kijk je naar jezelf in een spiegel die gevormd wordt door iemand die je nog niet kent. Daardoor is kunst ook het kruispunt van een ontmoeting met die ander en een ontmoeting met jezelf.”

Interview | Robbert van Heuven