Interview met Penny Arcade

Penny Arcade | Longing Lasts Longer

Penny Arcade leeft al vijftig jaar de rock ‘n’ roll-lifestyle. Ze maakte kunst met Andy Warhol en was bevriend met Patty Smith. Het belangrijkste wat ze in al die jaren heeft geleerd, deelt ze in haar voorstelling Longing Lasts Longer met het publiek. “Je snapt pas hoe de wereld werkt na je veertigste, krijgt er pas grip op na je vijftigste, en je kan er pas een gefundeerde mening over geven na je zestigste.”

Via de Skype-camera neemt Penny Arcade (de artiestennaam van de in 1950 geboren Amerikaanse artieste Susana Ventura) me mee door haar kleine New Yorkse appartement. Elke beschikbare wand wordt bezet door een enorme boekenkast of hangt vol met kunstwerken. Het is het resultaat van een leven lang lezen en verzamelen. “Dan zit ik hier in mijn appartement”, zegt ze, “en zeg ik tegen mijn vijftienjarige zelf: ‘Dit wordt jouw appartement.’ ‘Echt waar?’, vraagt ze dan terug, ‘Heb jij al die boeken gelezen? Zijn dat jouw kunstwerken? Heb je die kunstenaars echt allemaal echt gekend?’ Door naar mezelf te kijken door mijn eigen jonge ogen snap ik beter wie ik ben. En weten wie je bent, is het beste wat je in je leven kunt bereiken. En ik ben geworden wie ik ben door al die mensen die ik heb ontmoet.”

En die mensen zijn niet de minsten. Arcade maakte de opkomst van de New Yorkse underground in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw van dichtbij mee. Ze maakte kunst met Andy Warhol en was een tijdje goed bevriend met Patty Smith. En ze was weg van de performancekunst die Iggy Pop maakte. “Hij liet me zien dat theater alles kon zijn: rodeo, rock ‘n’ roll…” De mensen die ze op jonge leeftijd ontmoette deelden hun wereldbeeld en hun ideeën over kunst met haar. “Omdat ze ouder waren, konden ze me context geven bij het leven. Met de informatie die ze me gaven kon ik zelf mijn eigen originele antwoord formuleren op hoe ik me als individu ten opzichte van die geschiedenis wilde verhouden.”

Baardkammetjes en ambachtelijk bier

Oudere mensen waren, zo wil Arcade maar zeggen, bronnen van inspiratie, waardoor ze haar eigen leven beter kon leven. Maar in de huidige tijden zijn ouderdom en wijsheid uit de mode, denkt ze. Door eeuwig jong te willen blijven, gaat er een hoop verloren. Daarom gaat ze in haar voorstelling Longing Lasts Longer de strijd aan tegen de eeuwige jeugd en de ‘golden age of stupidity’, zoals ze de huidige tijd noemt. “We worden dom gehouden en wissen zo de geschiedenis uit”, zegt ze. “Zelfs hipsters die ooit voorop liepen als het ging om nieuwsgierigheid zijn opgenomen door het consumentisme. Mensen zijn niet langer nieuwsgierig, omdat ze telkens worden afgeleid door glimmende dingetjes, zoals computers, gadgets, baardkammetjes en ambachtelijk gebrouwen bier.”

Door de nadruk op het eeuwig jong zijn en het altijd maar consumeren vergeten jonge mensen zich ten volle te ontwikkelen tot wie ze eigenlijk zouden kunnen zijn en dat is eeuwig zonde, vindt Arcade. “De voorstelling is geen kritiek op jonge mensen”, zegt ze, “maar wel op wat jonge mensen wordt aangedaan. Hun jeugd wordt afgepakt. Als twintiger meet je je eigen identiteit aan. Dat kan niet als je op geld gefocust bent. Individualiteit kun je niet kopen, die moet je ontwikkelen. Jezelf worden is hard werken.  Dat doe je door boeken te lezen en spannende mensen te ontmoeten.” Met die bagage kun je het leven te lijf gaan om het pas daarna echt te begrijpen. “Je snapt pas hoe de wereld werkt na je veertigste, krijgt er pas grip op na je vijftigste, en je kan er pas een gefundeerde mening over geven na je zestigste.”

Tolerantie

Behalve haar ervaringen in de New Yorkse underground, waren ook de jaren waarin ze in Amsterdam woonde van grote betekenis voor de rest van haar leven, vertelt Arcade. In de jaren zeventig kwam ze naar Nederland met de fringetheatergroep Play-House of the Ridiculous. Nadat ze uit de groep stapte, bleef ze een aantal jaar in Amsterdam hangen. “De sfeer van de jaren zeventig in Amsterdam heb ik echt in me opgenomen. Daar heb ik geleerd wat tolerantie was en dat heeft me erg beïnvloed. Om van het puriteinse Amerika terecht te komen op een plek waar je wiet mocht roken in een restaurant en waar prostitués gewoon op straat liepen, was zo bijzonder. Ik heb me nooit meer zo vrij gevoeld als daar en toen. Het is nog steeds mijn standaard voor wat het betekent een vrij individu binnen een samenleving te zijn.”

Ze ziet dan ook met lede ogen aan dat ook Nederland, net als Amerika, conservatiever wordt en zijn tolerantie lijkt te verliezen. “Dat conformisme komt op beide plekken weer op, omdat er geen weerstand meer is in de vorm van een progressief idee van politiek humanisme. Mensen hebben wel de stijl van de individuele vrijheid uit die tijd overgenomen, maar niet de bijbehorende waarden.” Juist daarom is het zo belangrijk dat oudere mensen met jongere mensen in contact komen en met elkaar over de geschiedenis praten. “De commerciële weerstand tegen ouderdom wordt gebruikt om de connectie tussen de twee groepen te verbreken. Jonge mensen ontmoeten mensen zoals mij niet meer. Terwijl we ze zoveel te vertellen hebben.” 

Interview | Robbert van Heuven