Interview Amund Sjølie Sveen | Sound of Freedom

Iedereen die een puber heeft die metal draait, weet dat de een zijn lievelingsmuziek de ander zijn marteling kan zijn.

- Amund Sjølie Sveen

Uiteraard is Amund Sjølie Sveen geïnteresseerd in muziek en geluid. Hij is immers muzikant, dus geluidsgolven zijn zijn leven. Zijn lecture-performance Sound of Freedom stelde de Noor in de gelegenheid dieper onderzoek te doen naar de onvermoede krachten die geluidsgolven met zich meebrengen. “De een zijn lievelingsmuziek is de ander zijn marteling.”

Muziek is niet veel meer dan bewegende lucht. Die luchtdrukverschillen vangen we op en onze hersenen maken daar muziek van. Maar die geluidsgolven zijn tot veel meer in staat en kunnen potentieel als wapen worden ingezet. Denk aan de drukgolf van een explosie die mensen kan omgooien alsof het speelgoedpoppetjes zijn. Het was die zwarte kant van geluid en muziek die muzikant Amund Sjølie Sveen aanzette tot het maken van zijn lecture-performance Sound of Freedom.

Een wapen om met luchtdruk vliegtuigen uit de lucht te schieten

Daar ging een hoop research aan vooraf, vertelt Sveen. Want er is heel veel materiaal te vinden over muziek en geluid. Van ingewikkelde wetenschappelijke onderzoeken tot complottheorieën. Sveen: “Ter voorbereiding ben ik achter mijn computer gaan zitten en begonnen. Ik zou wel zien waar ik uitkwam. Dat leverde heel veel leuke informatie op waarin feit en fictie soms naadloos in elkaar over lopen. We kennen allemaal de sciencefictionfilms waarin magische geluidswapens worden ingezet. Maar in de Tweede Wereldoorlog deden de Duitsers daadwerkelijk onderzoek naar een wapen om met luchtdruk vliegtuigen uit de lucht te schieten. Er zijn ook een hoop complottheorieën te vinden over stille helikopters die ’s nachts rond zouden vliegen om mensen aan te vallen met geluidswapens.”

Martelwerktuig

Muziek kan bovendien worden gebruikt als martelwerktuig, vertelt Sveen. “Iedereen die een puber heeft die metal draait, weet dat de een zijn lievelingsmuziek de ander zijn marteling kan zijn. In oorlogssituaties is muziek een makkelijk wapen om gevangenen van hun stuk te brengen. Als je mensen lang hard geluid laat horen, dan raken ze in de war en gedesoriënteerd. Er is dus soms maar een dunne lijn tussen de verschillende manieren waarop je muziek kunt gebruiken.”

De veren van de pauw

Wat hem in zijn onderzoek geruststelde, is dat er nog wel enig mysterie overeind blijft als het om muziek gaat. Wetenschappers komen er niet uit waarom muziek ons zo emotioneel raakt. “Muziek komt meteen op een emotioneel niveau binnen, omdat het gehoor een van onze primitiefste zintuigen is. Maar hoe het komt dat het zo raakt, daar is de wetenschap over verdeeld. Sommigen denken dat muziek een evolutionair bijeffect is van het leren van taal. Andere twijfelen daaraan, omdat de menselijke muzikale vaardigheden zonder schijnbaar evolutionair nut dan wel erg zijn doorontwikkeld. Muziek is misschien meer iets als de veren van de pauw. Een manier om een partner te vinden. Uit onderzoek blijkt dat vruchtbare vrouwen op creatieve types vallen. Pas als ze een baby hebben, gaan ze meer voor het gespierde type.”

Wapens en muziek

Sveen maakt vaker voorstellingen, waarin hij niet alleen muzikant, maar ook theatermaker is. Waarom had hij als muzikant de behoefte om ook theater te gaan maken? “Muziek is een heel abstract medium. Daar is natuurlijk niets mis mee. Maar ik ben politiek behoorlijk geëngageerd en had daardoor de behoefte om iets meer over dingen te kunnen spreken, om zo ook aan politieke onderwerpen te kunnen raken. Die kun je niet met alleen muziek behandelen. Vandaar dat ik meer met tekst en met theaterelementen begon te werken. Natuurlijk blijft de muziek voor mij belangrijk, omdat het een meer emotionele ruimte in kan nemen dan taal dat kan. In dit geval wil ik iets zeggen over wapens, maar de combinatie met de muziek schept de ruimte om daar net iets dieper over na te denken. De vorm van de lezing die ik gebruik, is vrij simpel en iedereen begrijpt hem. Je weet wat je kan verwachten. Wat ik leuk vind, is om met die simpele vorm te spelen. Te kijken waar je door die vorm heen kunt breken. Bijvoorbeeld door twee onlogische onderwerpen als wapens en muziek bij elkaar te brengen. En dan kijken wat er gebeurt.”

Tekst | Robbert van Heuven