Interview David Clarkson | Encoded

Encoded is een trip. Het is poëzie die verder gaat dan bits en bytes.

- David Clarkson (regisseur Stalker Theatre)

David Clarkson had zich nog zo voorgenomen om nooit theater te maken waar een computer bij komt kijken. Dat is niet helemaal gelukt, want in zijn voorstelling Encoded gaan zijn dansers spectaculaire interacties aan met een virtuele 3d-omgeving. “Theater heeft altijd gezocht naar manieren om de verbeelding te raken.”

 “Toen we in 1990 met onze groep Stalker begonnen”, vertelt David Clarkson, “maakten we vooral straattheater. We geloofden heel erg in het lichaam als de verteller van verhalen. Verhalen zonder taal, maar vanuit het hart, waarbij we dans en muziek combineerden. De laatste jaren zijn we naar nieuwe manieren gaan zoeken om het lichaam te representeren en om de verbeelding van ons en onze toeschouwer te vergroten. We zijn meer met video en interactiviteit gaan werken. Het zijn nieuwe instrumenten die je als maker kunt gebruiken om je eigen creativiteit uit te dagen.”

Toch moest hij in eerste instantie niets van bits en bytes weten, vertelt hij. “Ik ben best geïnteresseerd in techniek en natuurkunde, maar voelde weerstand om als maker interactiviteit en computers te gebruiken. Ik werkte voorheen heel minimalistisch. De voorstelling MirrorMirror waarmee ik eerder op Noorderzon stond, bestond feitelijk uit twee dansers en een bak met water. Met veel minder kun je eigenlijk niet.”

Photogrammetry

Maar toen zijn neefje, die gamedesigner is, prijzen begon te winnen met zijn ontwerpen, raakte Clarkson langzaam geïnteresseerd in de mogelijkheden die de virtuele wereld je als theatermaker biedt. Clarkson: “Mijn neefje houdt zich bezig met photogrammetry. Hij maakt foto’s van een object en creëert daarmee een virtueel 3d-model. Ik herkende daarin mijn eigen zoektocht naar nieuwe manieren om het lichaam in het theater te representeren en mijn interesse in het fenomeen van het masker. Misschien moest ik dus wat minder dogmatisch zijn, misschien lagen er toch wel artistieke mogelijkheden."

Uitgangspunt van Encoded was onze - door nieuwe media veranderde - perceptie van ruimte. Clarkson: “Toen men in de renaissance het perspectief uitvond, speelde dat een grote rol bij het veranderen van het denken over ruimte en hoe je die vorm kunt geven. En daarmee veranderde het ook de menselijke verbeelding. Tegenwoordig gebeurt er iets dergelijks dat ik graag wil onderzoeken. Wat betekent de uitvinding van de virtuele ruimte of bijvoorbeeld de 3d-printer voor de menselijke psyche, voor de verbeelding? We kunnen ons niet meer voorstellen wat de Grieken ervoeren toen ze naar het theater gingen. Toch heeft het theater altijd gezocht naar een fundamentele manier om de verbeelding te raken. Alleen de manier waarop we die verbeelding raken, verandert. Net als de onderwerpen waarover het theater kan gaan en de instrumenten die je daar als maker voor kan gebruiken.”

Danspo√ętica

Voor Encoded is dat instrumentarium behoorlijk high-tech. Om de dansers te kunnen laten spelen met de geprojecteerde, virtuele ruimte is verschillende software en hardware ontwikkeld. “Zo wordt het theater gebaad in infrarood licht. Dat kunnen wij niet zien, maar de computer wel. Daardoor kan de computer de bewegingen van de dansers volgen. Dat combineren we met fluid dynamics, dat eigenschappen van vloeistoffen nabootst. Door te spelen met dans en de eigenschappen van de virtuele vloeistof – je kunt het dikker maken bijvoorbeeld, of uit andere deeltjes laten bestaan – ontstaat een nieuwe manier om het bewegende lichaam te tonen en een nieuwe danspoëtica.” Deze techniek wordt gecombineerd met mapping, een techniek die de omgeving leest en daarop vervolgens een beeld kan projecteren.

“Dat is technisch allemaal interessant, maar uiteindelijk gaat het om het spelen met de menselijke verbeelding,” herhaalt Clarkson. “De computer creëert een nieuwe speeltuin voor de makers. Het gaat in het theater immers altijd om spel. De voorstelling draait wat mij betreft niet alleen om de techniek, maar om de vraag wat die techniek doet met ons denken en onze verbeelding. Denken over de schoonheid van techniek stimuleert hopelijk niet alleen intellectueel. Encoded is ook een trip. Het is poëzie die verder gaat dan bits en bytes.”

Tekst | Robbert van Heuven