Interview Richard Gregory | The Dyas Sisters

Het falen vind ik interessant. Niet het gepolijste of het affe. Het is het falen, het feit dat we onhandig zijn, wat ons menselijk maakt.

- Richard Gregory

Twee thema’s komen regelmatig terug in het werk van Noorderzonfavoriet Quarantine: authenticiteit en het onmogelijke. In de voorstelling The Dyas Sisters versterken die twee thema’s elkaar. Kun je eigenlijk wel een ander spelen?

Hij heeft niet zoveel met af, gepolijst en netjes toneel, zegt Richard Gregory van de Engelse groep Quarantine. Dat is veel te weinig breekbaar en te weinig menselijk, vindt hij. Daarom is hij met zijn groep al veertien jaar bezig om uit te zoeken hoe je theater meer waarachtig en echt maakt. “Theater moet de ruimte zoeken voor een gesprek tussen de toeschouwers en de makers.  Dat lukt niet als het toneel zich opsluit in een fictieve werkelijkheid. Het unieke van theater is nu juist dat het in staat is live ideeën uit te wisselen. Door met echte mensen te werken en niet met personages, maak je dat gesprek expliciet.”

Daarom werkt Quarantine altijd vanuit de spelers zelf en het materiaal dat zij meebrengen. Of het nu amateurs zijn of professionals, de authenticiteit van de speler is het uitgangspunt. Gregory: “Dat blijft ook na veertien jaar een interessant principe, maar elke voorstelling weer is dat een complexe opgave. Elke keer weer moeten we immers het materiaal uit de spelers halen en samen onderzoek doen naar welk verhaal we samen kunnen vertellen.”

Audities

In het geval van The Dyas Sisters zijn die spelers Veronica en Grace Dyas, theatermakende zussen uit Ierland. Gregory ontmoette de twee toen hij mentor was bij een theaterproject in Ierland. Het klikte tussen de drie en het idee ontstond om samen een voorstelling te maken. Gregory: “Er zijn veel overeenkomsten in de manier waarop we werken. Voor ons alle drie geldt dat theater over het hier en nu moet gaan en over de werkelijkheid zoals we iedere dag op onze stoep vinden, in plaats van over een fictieve werkelijkheid.”

Uitgangspunt voor de voorstelling is de vraag of je een werkelijk bestaande ander kunt zijn op het toneel of een familierelatie kunt naspelen. “Zo’n relatie tussen zussen is zo fundamenteel en complex dat de vraag is of je die door acteurs kan laten verbeelden zonder de complexiteit te verliezen.” Om dat te onderzoeken doen elke voorstelling een aantal acteurs auditie voor de rollen van Grace en Veronica. De audities vinden plaats aan de hand van een boek dat de zussen schreven over hun leven. Gregory stelde ze vragen en gaf ze opdrachten en dat leidde tot 300 pagina’s over het dagelijks leven van de zussen, hun diepste ervaringen, over gebeurtenissen die ze zelf niet hebben meegemaakt, over de dingen waar ze wel of niet in geloven en over hun ideeën voor de toekomst.

Gepolijst

Hoe gedetailleerd dat boek als auditiemateriaal ook is, is het niet gewoon onmogelijk om een ander te worden die echt bestaat? Gregory: “Natuurlijk kun je nooit een ander worden. Maar je kunt wel een gevoel van waarachtigheid overbrengen in degene die je speelt of representeert. Je kunt zo goed mogelijk namens hem of haar spreken. Dat kan. Maar er is altijd een kloof.” Die kloof is onmogelijk te dichten, maar die onmogelijkheid spreekt Gregory juist aan. “Het falen vind ik interessant. Niet het gepolijste of het affe Het is het falen, het feit dat we onhandig zijn, wat ons menselijk maakt.”

Tegelijkertijd, denkt hij, komen we op deze manier zowel meer te weten over de zussen als over de gastspelers. “Wij leren de zussen beter kennen, doordat ze gespeeld worden door vreemden. En wij leren de spelers beter kennen, doordat zij de zussen proberen te spelen. En dat vertelt dan weer een hele hoop over hoe representatie werkt binnen het theater.”

Theaterregels

Doordat er steeds met gastspelers wordt gewerkt voor wie de voorstelling nieuw is, is het maken van de voorstelling een complex proces, zegt Gregory. “We zijn nog aan het uitzoeken hoe het precies werkt: hoe creëer je een veilige omgeving voor de gastacteurs waarin interessante dingen kunnen ontstaan? Het boek van de zussen biedt ons een solide structuur die vrije ruimte voor de auditanten oplevert.”

Het spel met de theaterregels, met de verhouding tussen toeschouwer en spelers, tussen fictie en werkelijkheid, er blijft ook na veertien jaar nog genoeg te onderzoeken, vindt Gregory. “Er blijven altijd vragen over. Elke voorstelling is weer anders en vraagt weer om een andere vorm, omdat ook de makers elke keer anders zijn. Dat houdt het interessant.” 

Tekst | Robbert van Heuven