‘Geordende wanorde’, aantekeningen bij Ms. Berserker ATTTTTACKS!! Elektro*Schock*Luv*Luv*Luv Shout!!!!!

Je zou kunnen zeggen dat de spelers niet meer zijn dan dansende en zingende robots die slechts herhalen waarvoor ze zijn geprogrammeerd.

- Kei Neibino over Miss Revolutionary Idol Berserker

Je zou het chaos kunnen noemen. Of waanzin. Of idiotie. Of Het Einde van het Theater. Maar eigenlijk is het onmogelijk om een etiketje te plakken op de voorstellingen van het Japanse gezelschap Miss Revolutionary Idol Berserker. Dat geldt dus net zo goed voor de voorstelling Ms. Berserker ATTTTTACKS!! Elektro*Schock*Luv*Luv*Luv Shout!!!!!. Het is een bizarre kruising van performance, popconcert en theatervoorstelling waarbij de  rare kostuums, de anime- en popliedjes en vloeistoffen van onbestemde oorsprong de toeschouwer om de oren vliegen.


Toch studeerde regisseuse Toco Nikaido theater aan de universiteit. Hoewel ze ten stelligste ontkent daar ook maar iets zinnigs te hebben geleerd, is er over haar voorstellingen een stuk beter nagedacht dan de chaos op het toneel in eerste instantie doet vermoeden. Al was het maar, omdat de voorstelling een totale omkering is van wat haar docenten haar leerden over wat legitiem theater was. Bovendien breekt ze graag door cliché’s en gemeenplaatsen heen.

Strijders, door het dolle heen

Wie bijvoorbeeld dacht dat Japanners stille en beleefde mensen waren, zijn die illusie bij Ms Berserker ATTTTTACKS!! snel kwijt. De performers zijn eerder strijders die door het dolle heen het theater en de tribune volledig in bezit nemen. Of revolutionairen die de traditionele notie van theater tot de grond toe afbreken om vervolgens opnieuw op te bouwen. En die een nieuwe relatie zoeken tussen performer en publiek door op zoek te gaan naar een collectieve extase.

Hoewel de 30-koppige groep dat doet met een overdonderende energie, doen ze niet zomaar wat. De voorstelling is juist zeer strak door Nikaido gechoreografeerd. De discipline van de leden van de groep en de precisie van de gedrillde bewegingen is groot en hun mechanische bewegingen zouden kunnen doen denken aan de massashows in Noord Korea of aan Nazi-optochten. De ongelimiteerde vrijheid die de spelers lijken te hebben op het toneel is dan ook maar schijn. Ze hebben niet meer vrijheid dan de complexe structuren die Nikaido hen oplegt hen bieden. Je zou daarom kunnen zeggen dat de spelers niet meer zijn dan dansende en zingende robots die slechts herhalen waarvoor ze zijn geprogrammeerd. De spelers zijn niet zozeer ‘acteurs’, maar eerder deelnemers aan een theatrale rite, net zo goed als het publiek dat is. Het publiek en de spelers zijn voor Nikaido dan ook letterlijk uitwisselbaar. Nadat het publiek getraind is, kan het net zo goed de plaats innemen van de performers en die kans krijgt het dan ook daadwerkelijk in Ms. Berserker ATTTTTACKS!!

Identificeren met fictieve personages

Niet alleen is er dus goed nagedacht over de choreografieën en de rol van het publiek, de voorstelling verwijst ook constant naar de zogenaamde otaku-subcultuur. Otaku was in de jaren 80 iets voor kneuzen, die het leuk vonden om zich te verkleden als hun favoriete anime-personage en om de bijbehorende liedjes te zingen. Maar inmiddels is het juist heel hip om je te identificeren met fictieve personages en heeft otaku zijn negatieve connotaties verloren. De choreografieën, liedjes, videoclips, televisieprogramma’s, strips, animefilms en de vele bekende types en personages uit die subcultuur duiken constant op in de voorstelling, maar vaak zo snel en kort dat het zelfs voor een Japans publiek opletten geblazen is. Die directe herkenning is dan ook niet zo zeer het doel. Het gaat Nikaido eerder om het emotionele effect wat die snelle referenties teweeg brengen.

Die emotionele reactie is uiteindelijk waar het Miss Revolutionary Berserker om te doen is. Voor Nikaido is die reactie immers de basis van het theater, in combinatie met de gemeenschappelijke beleving van die reactie tussen performer en publiek. Voor haar bestaat daar als gezegd geen onderscheid tussen. Dus bereid je voor om je kritische rol van toeschouwer achter je te laten en te zingen, te dansen en je net zo goed acteur te voelen in de voorstelling.

Deze tekst is een bewerking van het artikel ’Orderly Disorder’ dat Kei Neibino schreef over Miss Revolutionary Idol Berserker