Interview met Annie Dorsen

Annie Dorsen | The Great Outdoors

Vroeger hadden we het kampvuur, tegenwoordig hebben we het internet. Daar wisselen we kennis en meningen met elkaar uit. Alleen gebeurt dat nu digitaal. Theatermaker Annie Dorsen laat die digitale meningen door een computer vervlechten tot een nieuwe theatertekst.

We kletsen wat af op het internet. Gevangen in miljarden bits en bytes stromen meningen, opvattingen en appeltaartrecepten over het wereldwijde web. Daar, in het digitale domein, delen we onze kennis. Het internet, denkt de Amerikaanse kunstenaar en theatermaker Annie Dorsen, is misschien wel het moderne equivalent van het kampvuur. “Kampvuren”, zegt Dorsen, “waren van oudsher de plekken waar wijsheid werd gedeeld over wie we zijn. Waar we leren waar we vandaan komen en waar we naar toegaan. We verliezen ons contact met het verleden een beetje. Onze manier van communiceren is veel directer geworden. Ik vroeg me af wat op dit moment die verhalen over onze voorvaderen zouden zijn. Hoe we nu leren wie anderen zijn. Wie we zelf zijn.”

Ze verdiepte zich daarom in de commentaren bij internetartikelen. “Het fascineerde me. Mensen kunnen er zo gemeen zijn. Ze zijn soms fel en reactief. Als iemand op je reageert voel je je persoonlijk aangesproken. En toch blijven mensen er samenkomen.” Ze begon van die veelheid aan stemmen te houden, vertelt ze: “Elke zin is immers een echt persoon die die opmerking ook echt heeft getypt. Die individualiteit en die noodzaak om te communiceren vind ik heel mooi.”

Betekenisloze Data

Maar er gebeurt nog iets anders, realiseerde ze zich. “Als een geschreven tekst het internet opgaat, vindt een transitie plaats van tekst naar data. Het wordt een symbool. De tekst betekent helemaal niets voor de computer of het internet.” Volgens Annie zit er een kloof tussen ons verlangen om met elkaar te communiceren en de nietszeggendheid van een datastroom. “Er zit een gat tussen data en betekenis. Ik vroeg me af of ik dat in een voorstelling kon laten zien: menselijke sociale wezens die communiceren over politiek, over de toekomst of over hun baby’s, terwijl die communicatie ook betekenisloze verzamelde data is.”

Dat is dan ook het uitgangspunt van haar voorstelling The Great Outdoors. Het publiek ligt in een tent en kijkt naar een computer-gegenereerde sterrenhemel. Tegelijkertijd luisteren zij naar een monoloog die voor elke voorstelling door een computer opnieuw wordt samengesteld uit de comments van online discussieplatform Reddit. Dorsen: “Daarvoor gebruiken we eigenlijk maar een klein segmentje van het internet: 500 subreddits, waaronder een zelfhulpgroep voor ouders, een groep voor games en een plek waar het Trump-Rusland-schandaal wordt bediscussieerd. Die leveren toch al gauw 4 miljoen comments per dag op.”

De comments worden van de site gehaald en in een computermodel geladen. “Het systeem zoekt eerst naar taal die het minst complex is en het meest wordt gebruikt en daarna naar steeds ingewikkelder taal. Zo wordt een tekst aan elkaar geknoopt die van banale naar het complexe gaat en die door toeval is ontstaan.” Omdat de computer geen enkel idee heeft waar de tekst over gaat, is het telkens opnieuw de vraag wat die logische, digitale procedure voor een betekenis oplevert. “Onze computercode is relatief simpel, maar je weet nooit precies wat de computer gaat doen.”

Ontdekkingsreizen

Zelfs voor degenen die de computercode schrijven is het dus een verrassing wat de computer zal doen. En hoewel de selectie aan comments in principe eindig is en zelfs klein vergeleken met het totaal aantal comments op internet, loopt het aantal mogelijke teksten tegen het oneindige aan. Dit geeft te denken over de duizelingwekkende grootheid van het digitale landschap. Al luisterend naar de tekst beleeft de toeschouwer via de virtuele sterrenhemel die oneindigheid. Dorsen: “Het digitale is een landschap dat we zelf hebben gemaakt, maar waar we ook onze fantasie op los kunnen laten, net als we doen met de sterrenhemel. De sterren zijn ons projectiescherm.”

Voor Dorsen hangt The Great Outdoors zo ook samen met ideeën uit de Romantiek over het oneindige en onbekende landschap. “Het internet is een nieuw, Romantisch landschap, waarin we op ontdekkingstocht kunnen gaan, zoals de ontdekkingsreizigers in de 19e eeuw. Nu zitten we voor onze computer, waar wel met hetzelfde uitzicht over een oneindig, mythologisch landschap. Wie weet wat we daar zullen vinden? Hackers? NSA-spionnen? Internettrollen?”