Interview met Dead Centre

Dead Centre | Hamnet

Shakespeares zoon Hamnet stierf op elfjarige leeftijd. Drie jaar later schreef de toneelschrijver zijn grootste meesterwerk Hamlet. Die ene letter verschil fascineerde theatermakers Ben Kidd en Bush Moukarzel van het Ierse gezelschap Dead Centre. Daarom maakten ze een voorstelling over kind-zijn en volwassen worden met Hamnet als hoofdpersoon. “Het grootste geheim is dat er geen geheimen zijn.”

Terwijl zijn zoon Hamnet in Stratford stierf, was Shakespeare in Londen. De grote toneelschrijver was naar de hoofdstad getrokken om carrière te maken, terwijl zijn vrouw en kinderen achterbleven. “Zo komen we aan het clichébeeld van Shakespeare als iemand die zijn gezin haatte. Dat sluit natuurlijk mooi aan bij het beeld van de kunstenaar die zich niet wil binden, omdat dat zijn creativiteit in de weg zit”, zegt Ben Kidd, die met zijn collega Bush Moukarzel de tweekoppige artistiek leiding van het Ierse Dead Centre vormt. “Maar eigenlijk”, zegt Kidd, “weten we heel weinig van de schrijver en zijn gezinsleven. We kunnen niet weten wat hij 500 jaar geleden dacht. Hamlet, de naam van het personage, komt van een Deens verhaal waarop Shakespaere Hamlet baseerde. Maar dat toeval van die letter kan de schrijver zelf natuurlijk ook niet zijn ontgaan.”

Het toeval van die ene letter verschil intrigeerde Kidd en Moukarzel zodanig dat ze er een voorstelling over wilden maken. Hoofdpersoon daarvan is Hamnet, die na zijn overlijden is vast komen te zitten op een plek buiten alle ruimte en tijd. Kidd: “Hij zit ergens vast tussen toen en nu, hij is 500 jaar oud, en heeft daardoor een bovennatuurlijk intelligentie voor een jongen van elf.” Op die plek probeert hij zich een voorstelling te maken van wat het is om volwassen te zijn en probeert hij zijn vader te leren kennen via diens stukken.

Bovennatuurlijk

In eerste instantie wilden de twee makers wegblijven van Hamlet, maar het stuk keerde bij het maken toch steeds weer terug op tafel, vertelt Kidd. “We wilden Hamlet analyseren, weten wat zijn karakter is, wat maakt wie hij is. De toneeltekst probeert echt de mens te doorgronden. Met als belangrijke vraag: hoe ga ik om met het feit dat ik dood ga. Omarm ik de dood, of probeer ik hem te ontkennen? Je zou Hamlet als een soort rolmodel kunnen zien.”

Hamnet kent de stukken van zijn vader, maar is met elf jaar misschien nog niet oud genoeg om te begrijpen wat ze hem vertellen over volwassenheid. Het verschillende perspectief van kinderen en volwassenheid op volwassenheid werd zo een van de belangrijkste thema’s van Hamnet, zegt Kidd. In het theater zien we hoe Hamnet vastzit tussen die twee plekken. “Hamnet wil ouder worden, maar hij weet niet hoe. Iedereen herkent dat gevoel wel: dat je volwassen wil worden, zodat je dan echt kunt zijn wie je wil zijn. Om er dan achter te komen dat het niet zo werkt. Het grootste geheim van volwassen zijn is dat er geen geheim is en dat volwassenen ook niet weten waar ze mee bezig zijn.”

Toch proberen volwassenen kinderen zo goed mogelijk tegen volwassenheid te beschermen, door de meest verschrikkelijke kanten van de mens bij ze weg te houden, denkt Kidd. Al wordt het door de steeds grotere beschikbaarheid van informatie steeds makkelijker voor ze om te vroeg achter het gordijn van de volwassenheid te kijken, zoals Kidd dat noemt.

Logica

Een van de uitdagingen van Hamnet was dat de twee makers de voorstelling echt heel graag met een elfjarige wilden maken. Ollie West was daarvoor de eerste keus. Mourkazel kent zijn ouders goed. Kidd: “Het is bijzonder kind. Toch hadden we geen idee hoe het zou zijn om met hem te werken. Zelf hebben we geen kinderen. We hadden alleen het idee dat het beeld van hem alleen op het toneel heel mooi zou zijn. En dat dan in combinatie met de teksten van Shakespeare. Het moest tragisch zijn en over dood en eenzaamheid gaan.”

Veel van de thematiek is voor Ollie misschien nog te ingewikkeld, maar dat maakt voor het spelen niet uit, denkt Kidd. “We hoefden met hem niet uren te praten over de inhoud. Hij is slim, dus hij vult de voorstelling op zijn eigen manier in. In de repetities ging het er dus vooral om om Ollie te helpen begrijpen wat hij staat te doen.” Bij een kind is dat veel makkelijker dan bij een volwassen acteur, vermoedt Kidd. “Door zijn leeftijd is hij niet gebonden aan realisme of logica. Kinderen vinden niets raar, in zijn wereld kan alles gebeuren. Dat je tegelijkertijd dood kan zijn en toch ook niet, vindt hij volstrekt normaal.”

Het mooiste aan werken met Ollie, zegt Kidd, is dat hij gewoon is. “Je kunt een 11-jarige niet faken. We hadden er een volwassen acteur neer kunnen zetten, maar dan was het wat anders geweest. Hij is op elk moment totaal in het nu. Dat klopt natuurlijk heel mooi met het thema.”