Lagartijas Tiradas al Sol

Tijdens een reis door Midden-Amerika ontmoetten Luisa Pardo en Lázaro G. Rodriguez in Costa Rica vrouwen die verbannen zijn uit Nicaragua. Het inspireerde ze om het verhaal van de vrouwen in het theater te vertellen. Pardo en G. Rodriguez leerden elkaar op de toneelschool kennen en werken sinds 2003 samen. Met Lagartijas Tiradas al Sol, dat hagedissen die in de zon liggen betekent, maken ze voorstellingen over de realiteit. In 2007 waren ze op Noorderzon met hun voorstelling Tijuana.

Waarom werpen jullie de blik op het zuiden van Mexico?

“We hebben eerder verhalen over Mexico gemaakt. Centroamérica is ons nieuwste project en we beginnen daar niet met het verhaal van Mexico, maar met dat van onze buren. Het gaat over Mexico en de landen die Mexico omringen. Aan de noordkant hebben we de Verenigde Staten en aan de zuidkant zijn er grenzen met Guatemala en Belize. Onze blik, onze hoop, onze verwachtingen, gaan altijd naar het noorden. We kijken nooit naar het zuiden. Wij willen begrijpen waarom dat zo is. Waarom willen we niet kijken naar wat er in het zuiden gebeurt?”

Waarom wilden jullie daar nu een voorstelling over maken?

“Mexico is erg afhankelijk van de economie van de Verenigde Staten. Tijdens de eerste termijn van Donald Trump als president van de Verenigde Staten werd de grens ten zuiden van Mexico betrokken bij de politieke discussie. Hij wilde dat Mexico daar militairen naar toe bracht en er niemand meer langs liet. Hij gaf aan wat we wel en niet moesten doen. Deze Amerikaanse regering heeft veel veranderd. Daardoor is het des te belangrijker geworden voor Mexico om naar andere landen te kijken, zoals Belize en Guatemala, en met hen samen te werken.”

Midden-Amerika is een fascinerend gebied, zegt Rodriguez. “Er zijn zeven landen die zich in het midden bevinden, Belize, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama, en ze worden vaak genegeerd. Het is een gebied waar veel moeilijkheden zijn, met veel geweld, waar mensen onder zware omstandigheden werken. Er gebeuren daar ook dingen die in andere delen van de wereld nooit zouden gebeuren. Kijk maar naar het Panamakanaal. Dat is midden door een land aangelegd om oceanen met elkaar te verbinden, puur voor zakelijke doeleinden en handel. Dat is waanzinnig.”

Hoe kwamen jullie op het idee voor Centroamérica?

“Luisa en ik gingen op reis door Midden-Amerika, om te ontdekken wat er allemaal speelt. In Costa Rica kwamen we een groep vrouwen tegen in ballingschap. Ze zijn verbannen uit Nicaragua, waar een zeer sterke dictatuur is. We spraken veel met ze en ze vroegen ons om hen een gunst te verlenen. Wat die gunst inhield, kan ik niet zeggen. Dat komt in het stuk aan bod. Luisa speelt in de voorstelling een van de vrouwen. Wat kan theater in het echte leven betekenen, is de vraag. We hebben ons voor ons werk jarenlang met politieke onderwerpen beziggehouden. Op een gegeven moment ga je je dan afvragen wat theater werkelijk kan doen. Kan theater iets veranderen?”

Jullie maken al twintig jaar samen theater. Ik kan me voorstellen dat in het begin alleen het theater maken al genoeg is, maar je op een gegeven moment ook het verschil wil maken.

“Absoluut. Toen we jong waren was alles nieuw en deden we het voor het eerst en dat gaf veel energie. Als je ouder wordt, verandert je perspectief ook. Dit stuk gaat ook over die zoektocht, over wat het betekent om theater te maken en waarom we dat nog steeds doen.”

Jullie werk is altijd gebaseerd op waargebeurde ervaringen. Waarom is dat zo?

“Vanaf het begin hebben we dat altijd gedaan. Ik weet niet precies waarom. Maar we vinden het leuk om in het theater over de realiteit te spreken. Het theater is van oudsher een plek voor fictie. In het theater zijn dingen niet wat ze lijken. Door de realiteit in deze context te plaatsen, kun je de werkelijkheid met een andere blik bekijken.”

Lagartijas Tiradas al Sol maakt voorstellingen zonder ingewikkelde installaties, die ze op veel plekken kunnen laten zien, vertelt Lázaro G. Rodriguez. “We willen een dialoog aangaan met bezoekers en dat willen we niet alleen in de grote steden waar alle voorzieningen voor theater zijn doen, maar ook op bijvoorbeeld het platteland van Mexico.”

De voorstelling gaat ook over de Verenigde Staten en was daar ook te zien. Hoe ging dat?

“We zijn naar Los Angeles gegaan vorig jaar. Wat daar gebeurde, en dat is in veel landen zo die sterk gepolariseerd zijn, is dat je in een soort bubbel terecht komt. Je treedt op in een culturele voorziening in de stad. Daar komt een bepaald publiek op af. Het is erg moeilijk om de andere helft van het land te vinden die een andere mening heeft. Het is jammer dat landen zo verdeeld raken dat je elkaar niet meer kan ontmoeten.”

Straks gaan jullie naar Groningen, een plek die ver weg is van Mexico. Merken jullie dat bezoekers die van een heel andere plek komen geïnteresseerd zijn in dit onderwerp?

“Je kunt naar een uithoek van de wereld gaan en dan vind je altijd mensen die er interesse in hebben. Op Noorderzon en vergelijkbare plekken komen mensen die geïnteresseerd zijn in hoe de wereld werkt en die willen weten hoe andere mensen op andere plekken leven. Festivals als Noorderzon zijn daarom heel belangrijk. Ze maken een uitwisseling tussen verschillende culturen mogelijk. Het is belangrijk om dat te behouden. Het is een plek waar mensen elkaar ontmoeten en inzicht kunnen krijgen in een andere wereld of een ander leven.”